Subskrybuj:InformacjeKomentarze

Tu jesteś: Home » Aktualności, Felietony, Redakcja » Historia walki komunistów z narodem – czyli lata PRL 1950-1982 (cz. I)

PRL

HISTORIA WALKI KOMUNISTÓW Z NARODEM

ZWIEŃCZONEJ WPROWADZENIEM ROZPACZLIWEGO

AKTU TERRORU 

W FORMIE STANU WOJENNEGO

 

CZYLI LATA PRL 1950-1982

  

 

WSTĘP

 

      Dziś Czytelnik ma do dyspozycji wiele opracowań i dzieł historycznych, upowszechniających, Bogu dzięki, prawdziwą współczesną historię Polski. Mamy jednak przy tym dwa problemy: jest to ? z jednej strony – ogólna, rzadko sięgająca do wydarzeń na poziomie gminnym historia państwa i społeczeństwa, a ? z drugiej strony ? historia tak ?nowa?, że nie zainteresowała dotąd autorów podręczników szkolnych. Z tych powodów podjęcie relacji historycznych wydarzeń lokalnych wydaje się ze wszech miar sensowne.      W tym opracowaniu, w drugiej części, przedstawiony zostanie przebieg ?stanu wojennego? w Brwinowie, oparty na porzuconych w 1990 r. dokumentach. Ale do zrozumienia tych dokumentów i samego pojęcia ?stanu wojennego? konieczne jest, co najmniej, kronikarskie scharakteryzowanie tej fazy obrony niepodległości Polski i długiego oporu przed skomunizowaniem jej społeczeństwa. Od czasu bolszewickiej rewolucji w Rosji, dla nas Polaków i od początku, rosyjski komunizm był zagrożeniem wywalczonej właśnie wtedy niepodległości. Tenże rosyjski komunizm ?wyzwalając? Polskę od Niemców ?niósł? od 1944 r., z pomocą nielicznych polskich zdrajców i za cenę wymuszonej bagnetami zdrady swej Ojczyzny przez następnych Polaków, rzekomą ?niepodległość?. Podejmując nierówną, konspiracyjną walkę z tą przemocą przez pierwsze lata, ponosząc ciężkie straty przegrywaliśmy. Nigdy jednak niepodległościowy duch narodu ani nie upadł, ani nie został złamany i ? w końcu ? to Polska, ostatecznie bez krwawej walki mimo prowokacji ?stanem wojennym?, dzięki opiece Ducha Świętego i roztropności Ruchu ?Solidarność?, pierwsza odzyskała suwerenność i niepodległość, od Polski rozpoczął się też upadek rosyjskiego komunizmu.

Opisana tu historia, oczywiście, jest dalszym ciągiem bohaterskich zmagań Narodu polskiego: w latach 1939-1944 z okupantami, Niemcami hitlerowskimi i Rosją sowiecką; w latach 1944-1952 zaś z Rosją sowiecką i z polskimi renegatami. Należałoby ją więc poprzedzić lekturą historii zbrojnej walki – począwszy od walki Armii Krajowej i Polskich Sił Zbrojnych na Obczyźnie podczas II wojny światowej, a skończywszy na ofierze życia, krwi i wolności osobistej Żołnierzy Wyklętych, harcerzy i uczniów po tej wojnie. Ta, dalsza historia różni się jednak nie tylko okresem trwania i zmianą przez Polaków środków walki i oporu. Najsmutniejszą w niej jest natężenie nikczemnej zdrady kolejnej części Polaków i upadku ducha u wielu z pozostałych. Niezmiennikiem tej historii jest jednak postawa, metody walki z Narodem i upadki komunistycznych prześladowców. Zarówno w okresie panowania ?dyktatury ciemniaków?, (czyli Władysława Gomułki i jego zwolenników), tak i w okresie ?budowania drugiej Polski?, (czyli Edwarda Gierka z kompanami) postawy władzy i metody terroru ? po krótkim, kontrolowanym i oszukańczym okresie ?odwilży? politycznej oraz luzu gospodarczego – były powieleniem stalinowskich metod NKWD i UB z lat 1944-1956. To samo przyniósł – w błyskawicznej i najgroźniejszej wersji, bo zakończony prowokującym wojnę domową i rozlew krwi ?stanem wojennym? ? ?WRON-i? reżym Wojciecha Jaruzelskiego. Sprzeciwowi Narodu sprzyjały, natomiast, cykliczne: nieuchronny upadek ?socjalistycznej?, czyli rabunkowej gospodarki, a po tym – sięganie bezsilnych, PZPR-owskich władz po broń palną przeciwko niezadowolonej, ?reprezentowanej? przez nie klasie robotniczej i po rozpaczliwy straszak ?bratniej pomocy? ZSRR. Rozwinięcie tematu i uzasadnienie takiej oceny Czytelnik znajdzie w pierwszej części przedstawianego materiału pt. ?Kronika zdrady i komunistycznego bezprawia cd”.

Część druga pt. ?Stan wojenny w Brwinowie?, przede wszystkim precyzyjnie dokumentuje terenową wersję początkowej fazy ?stanu wojennego?, realizowanej – jak wszędzie w Polsce ? pod zwierzchnictwem nasłanego komisarza wojskowego, lecz rękoma miejscowych członków PZPR, MO, ORMO i szefów oddziałów Obrony Cywilnej. Pokaże więc lokalne, terenowe ?fundamenty? zdrady i komunistycznego bezprawia tego czasu.

 

 

 

 

KRONIKA ZDRADY I KOMUNISTYCZNEGO BEZPRAWIA CD

 

1950

  • 1 stycznia. Prawa miejskie otrzymuje m.in. Brwinów.
  • 23 stycznia. Przejęcie przez komunistyczne władze w zarząd komisaryczny, czyli odebranie Kościołowi charytatywnej organizacji Caritas z jego setkami placówek oświatowych, stołówek, żłobków i przychodni lekarskich.
  • 24 stycznia. Ciągiem dalszym dyskretyzacji Kościoła i odbieraniu mu wpływu na oświatę stał się proces przez władze wytoczony ojcom bonifratrom, oskarżonym o znęcanie się nad dziećmi cierpiącymi na epilepsję w prowadzonym dla nich zakładzie.
  • 7 marca. Komunistyczne władze wprowadzają nakaz pracy dla wszystkich absolwentów szkół wyższych i szkół zawodowych. W każdej uczelni odtąd funkcjonował pełnomocnik rządowy, który każdemu absolwentowi wskazywał, bez względu na jego powiązania rodzinne i meldunkowe, miejsce pracy. We wskazanym miejscu przepracować należało co najmniej 3 lata, po których dopiero można było podjąć starania o zmianę miejsca pracy.
  • 20 marca. Formalne zniesienie samorządności terytorialnej sejmową ustawą o terenowych organach jednolitej władzy państwowej. Polegało to na zniesieniu urzędów wojewodów, starostów, burmistrzów i wójtów oraz na zcentralizowaniu władzy w systemie funkcjonujących od lipca 1944 r. na wzór sowiecki rad narodowych. Rzeczywista utrata samorządności datowały w 1939 r. dni wejścia na dane tereny okupacyjnych wojsk niemieckich lub sowieckich (w Brwinowie był to 13 września 1939 r.).
  • 20 marca. Wywłaszczenie przez państwo komunistyczne kurii, parafii i związków wyznaniowych z posiadanych własności (przejęcie tzw. dóbr martwej ręki). Oznaczało to odebranie Kościołowi możliwości samodzielnego utrzymania się.
  • 14 kwietnia. Tzw. porozumienie się Kościoła z władzą komunistyczną. Strona kościelna tym porozumieniem została zmuszona m.in. do nauczania wiernych ?poszanowania prawa i władzy państwowej?, nie przeciwstawiania się wymuszanej przez władzę kolektywizacji, potępienia ?band podziemia?, uznania autorytetu papieża wyłącznie w sprawach wiary, moralności oraz jurysdykcji duchownej. W zamian, bez jakichkolwiek gwarancji, otrzymywała prawo do nauki w szkołach, swobodę kultu, prowadzenie działalności charytatywnej, wydawania własnej prasy, posługi duszpasterskiej w wojsku, szpitalach i więzieniach; mógł po tym nadal funkcjonować Katolicki Uniwersytet Lubelski w Lublinie.
  • 16-18 kwietnia. Likwidacja studenckiej, samopomocowej Bratniej Pomocy i powołanie na uczelniach kontrolowanego przez władzę Zrzeszenia Studentów Polskich, mającego i tak małe znaczenie wobec wszechpanującego Związku Młodzieży Polskiej.
  • 19 kwietnia. Wprowadzenie ustawy o ?socjalistycznej dyscyplinie pracy?, której naruszenie podlegało karom ?porządkowym?, jak i sądowym.
  • 19 kwietnia. Przy Prezydium Rady Ministrów powstaje Urząd ds. Wyznań z zadaniem nadzoru nad Kościołem i wszystkimi innymi środowiskami wyznaniowymi.
  • 30 kwietnia. Ustanowienie dnia 1 maja świętem państwowym powojennej Polski.
  • 15 maja. Data formalnego zlikwidowania Związku Harcerstwa Polskiego, dotąd podporządkowanego ZMP. Powołano w to miejsce Organizację Harcerską, mającą prawo działania w klasach podstawowych szkół i wzorowanej na organizacji sowieckich, leninowskich pionierów.
  • 20 czerwca. Zlikwidowanie wszystkich prywatnych kancelarii adwokackich.
  • 27 czerwca. Uchwalenie przez komunistyczny sejm kodeksu rodzinnego, m.in. ustalającego pełnoletniość z chwilą ukończenia 18 roku życia (zamiast dotąd 21 roku).
  • 29 czerwca. Umowa z ZSRR o dostawach do PRL inwestycyjnych, surowcowych i uzbrojenia, całkowicie uzależniająca gospodarkę polską od sowieckiej.
  • 9 lipca. Rozwiązano Stronnictwo Pracy, dotąd tolerowane niezależne stowarzyszenie społeczno-polityczne. Przywódcy tego stronnictwa fałszywie oskarżeni zostali potem o ?współpracę z Gestapo? i w pokazowym procesie skazani 6 kwietnia 1951 r. wyrokami dożywotniego i wieloletniego więzienia.
  • 14 lipca. Inauguracja nadawania w języku polskim audycji ?Głosu Ameryki?.
  • 21 lipca. Uchwalenie przez sejm Sześcioletniego Planu Rozwoju Gospodarczego i Budowy Podstaw Socjalizmu.
  • 28 października. Zarządzenie wymiany powojennych pieniędzy w proporcji 3 nowe złote za 100 starych (w przypadku oszczędności powyżej 100 tys. zł wymiana 1:100). Równocześnie zarządzenie to przyniosło zakaz posiadania złota, platyny i obcych walut. W średnim efekcie oznaczało to trzykrotne, przymusowe zubożenie obywateli.
  • 10 listopada. Ponowne aresztowanie gen. Augusta Emila Fieldorfa ?Nila? (powieszonego potem w warszawskim, mokotowskim więzieniu 24 lutego 1953 r.).

1951

  • 8 stycznia. Nacjonalizacja wszystkich prywatnych aptek (właściciele aptek mogli być już tylko państwowymi pracownikami w swych byłych aptekach).
  • 8 stycznia. Po uchwaleniu przez sejm ustawy o obywatelstwie polskim, komunistyczne władze pozbawiają obywatelstwa polskiego setkom tysięcy Polaków z terenów polskich, w wyniku wojny i Jałty zagarniętych przez ZSRR.
  • 18 stycznia. Zniesienie Święta 3 maja.
  • 20 stycznia. Aresztowanie biskupa kieleckiego Czesława Kaczmarka.
  • 28 stycznia. Odsunięcie przez władze, mianowanych w 1945 r., przez Augusta kardynała Hlonda administratorów apostolskich w Olsztynie, Gdańsku, Gorzowie, Opolu i Wrocławiu.
  • 15 lutego. ?Wyprostowanie? wschodniej granicy z ZSRR przez oddanie sowietom zakola Bugu z Bełzem i Krystynopolem (tereny ze złożami gazu ziemnego) w zamian za gospodarczo nieużyteczne Bieszczady.
  • 2 lipca. Decyzja zgromadzonego w Warszawie Kongresu Nauki Polskiej o likwidacji Polskiej Akademii Umiejętności i o utworzeniu na wzorach sowieckich Polskiej Akademii Nauk (członków PAN 30 października osobiście wyznaczył Bolesław Bierut).
  • 1 sierpnia. Bunt na hydrograficznym okręcie Marynarki Wojennej ?Żuraw? i uprowadzenie go przez załogę do Szwecji, po ogłoszeniu wyroku w procesie skazanych na dożywocie generałów: Stanisława Tatara, Jerzego Kirchmayera, Stefana Mossora i Franciszka Hermana. W podobnych tzw. odpryskowych procesach do 1953 r. skazano na śmierć ponad 30 oficerów.
  • Październik. Przed Wojskowym Sądem Rejonowym w Warszawie proces polityczny 5 działaczy PSL, współpracowników Stanisława Mikołajczyka.

1952.

  • 15 lutego. Wskutek narastających trudności zaopatrzenia rynku, władze PRL wprowadzają kontyngent (przymusową dostawę) zwierząt rzeźnych, obciążający chłopów pod karą do 3 lat więzienia.  ? 5 kwietnia. Decyzja władz komunistycznych o budowie w Warszawie Pałacu Kultury i Nauki, jako ?daru? Józefa Stalina.
  • 18 kwietnia. Uprawiany ?kult jednostki? w 60-tą rocznicę urodzin Bieruta wywołuje falę niesmacznego hołdownictwa literatów, redaktorów gazet i radiowych oraz terenowych działaczy (m.in. imię Bieruta otrzymały Uniwersytet Wrocławski, Huta Częstochowa i FSC w Lublinie).
  • 24 kwietnia. Nałożenie na chłopów kontyngentu mleka.
  • 2 maja. Wprowadzenie reglamentacji (kartek umożliwiających nabycie w maksymalnej, miesięcznej ilości 250g na miesiąc na osobę) mydła i proszków do prania.
  • 3 maja. Inauguracja audycji w języku polskim ze stacji ?Wolna Europa?. Wkrótce stacja ta stała się celem wściekłych ataków komunistycznej propagandy, a jej audycje rozpoczęto intensywnie zagłuszać. Była to ? po angielskim ?BBC? i amerykańskim ?Głosie Ameryki? ? już trzecia stacja demaskująca komunizm w Polsce.
  • 8 maja. Protest biskupów polskich przeciw szykanowaniu Kościoła rzymsko-katolickiego, m.in. przez ograniczanie wydawnictw kościelnych i przez wymuszanie na duchownych ślubowania na wierność powojennej Polsce.
  • 12 maja. Wprowadzenie reglamentacji cukru i słodyczy, przy czym nabycie cukru możliwe mogło być tylko po cenach komercyjnych.
  • 21 lipca. Wyroki śmierci w ?procesie komandosów? dla oficerów Marynarki Wojennej: kmdr por Roberta Kasperskiego, kmdr Stanisława Mieszkowskiego, kmdr por Zbigniewa Przybyszewskiego, kmdr Jerzego Staniewicza i kmdr Mariana Wojcieszaka (pod koniec 1952 r. straceni zostali kmdr Mieszkowski, Przybyszewski, Staniewicz).
  • 22 lipca. Uchwalenie przez sejm, napisanej własnoręcznie przez generalissimusa Józefa Stalina, konstytucji odtąd ?Polski Ludowej?, ?kraju demokracji ludowej? bez prezydenta, z organami tej demokracji w układzie hierarchicznym: sejm, Rada Państwa, rady narodowe. Administracja Polski Ludowej spoczęła w rękach Rady Ministrów z premierem, którym mógł być tylko pierwszy sekretarz KC PZPR (czyli w tym dniu Bolesław Bierut).
  • 1 sierpnia. Sejm zmienia ordynację wyborczą wprowadzając listy wyborcze z liczbą kandydatów nie wyższą niż liczba mandatów. Ponadto, po doprecyzowaniu ordynacji 30 sierpnia, listy te układać mają władze, tj. Front Narodowy z organem naczelnym: Ogólnopolski Komitet Wyborczy z Bolesławem Bierutem na czele! System ten doskonalił system fałszowania wyborów oraz ostatecznie odebrał i tak tylko teoretyczne prawa wyborcze obywatelom.
  • 28 sierpnia. Władze narzucają chłopom kontyngent ziemniaków. Zaraz potem, do rekwizycji tego towaru wyruszyły jednostki Ludowego Wojska Polskiego i stacjonujące w Polsce jednostki armii sowieckiej.
  • 20 listopada. Ogłoszono kolejną, pozorowaną amnestię dla więzionych obywateli Polski Ludowej, później nazywanej potocznym skrótem konstytucyjnej nazwy: PRL lub peerel.
  • 21 ? 22 listopada. Zniesienie Najwyższej Izby Kontroli, formalnie mającej dotąd kontrolować rządzących i zastąpienie jej Ministerstwem Kontroli Państwowej, odtąd mającym kontrolować obywateli. ? 4 grudnia. Aresztowanie i internowanie abp Eugeniusza Baziaka, administratora apostolskiego archidiecezji krakowskiej.
  • 12 grudnia. Zjazd w Warszawie ?księży patriotów?, zwerbowanych do rozbicia jedności duchowieństwa polskiego przez Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego. Uzupełnili oni bardziej finezyjną antykościelną działalność Stowarzyszenia PAX Bolesława Piaseckiego.
  • 22 grudnia. Izba Reprezentantów Kongresu USA ogłasza obszerny raport ze śledztwa w sprawie zbrodni katyńskiej, w którym jako sprawców zbrodni wskazano ZSRR.

1953.

  • 3 stycznia. Zniesienie kartek i reglamentacji żywności, przy jednoczesnej znacznej podwyżce jej cen.
  • 12 stycznia. Papież Pius XII podnosi do godności kardynała Stefana Wyszyńskiego, Prymasa Polski.
  • 27 stycznia. Skazanie oskarżonych o ?szpiegostwo na rzecz USA? i za ?sprzedawanie swojej ojczyzny za judaszowe pieniądze? księży kurii krakowskiej: ks. Franciszka Szymonka na dożywotnie więzienie, ks. Modesta Wita Brzyckiego na 15 lat więzienia, ks. Jana Pochopnia na 8 lat. W procesie tym i za to samo skazania została na 6 lat więzienia Stefania Rospond z Kongregacji Żywego Różańca Dziewcząt.
  • 8 lutego. Z poparciem słuszności skazania księży kurii krakowskiej pospieszył komunistyczny Związek Literatów Polskich na zebraniu w Krakowie.
  • 9 lutego. Bezprawny dekret Rady Państwa o ?tworzeniu, obsadzaniu i znoszeniu duchownych stanowisk kościelnych?, pozwalający ingerować władzy w wewnętrzne sprawy Kościoła (w tym przypadku władze PRL przyznają sobie prawo do odmowy zgody na wewnętrzne nominacje kościelne).
  • 4 marca. Dekret Rady Państwa o ?ochronie własności społecznej?, przewidujący kary więzienia za kradzieże, nieprzekraczające wartości nawet 300 zł.
  • 5 marca. Por Franciszek Jarecki ucieka na Bornholm na Migu 15 (nowym sowieckim samolocie myśliwskim) z bazy lotniczej w Słupsku. 20 maja jego śladami poleciał ppor. Zdzisław Jaźwiński. W latach 50-tych na Zachód w ten sposób uciekło ponad 60 oficerów.
  • 5 marca. Nagle umiera Józef Stalin. 9 marca był dniem żałoby w Polsce, w którym Katowice zmieniły nazwę na Stalinogród, a imię Stalina otrzymał m.in. Pałac Kultury i Nauki w Warszawie. Swego Wodza i Generalissimusa publicznie najgoręcej opłakiwali: Władysław Broniewski, Maria Dąbrowska, Jarosław Iwaszkiewicz, Andrzej Szczypiorski, Zofia Nałkowska, Jerzy Putrament, Julian Przyboś, Tadeusz Konwicki, Wiktor Woroszylski i wielu innych.
  • 8 marca. Zawieszenie wydawnictwa katolickiego, społeczno-kulturalnego ?Tygodnika Powszechnego? za odmowę wydrukowania fotografii-nekrologu Stalina (niebawem tygodnik ten władze przekażą na kilka lat w ręce Stowarzyszenia PAX).
  • 8 maja. Słynne ?Non possumus? biskupów polskich, w ogłoszonym z ambon liście protestacyjnym wobec wysiłków władzy PRL podporządkowania sobie Kościoła.
  • 10 lipca. Z Moskwy przychodzi wiadomość o odsunięciu od władzy i postawieniu przed sądem Ławrientija Berię, zbrodniczego wspólnika Stalina.
  • 22 września. Skazanie na 12 lat więzienia za ?utworzenie ośrodka dywersyjno-szpiegowskiego i usiłowania obalenia siłą PRL? bp Czesława Kaczmarka. Z biskupem skazano także księży kurii kieleckiej.
  • 26 września. Aresztowanie i internowanie Prymasa Stefana Wyszyńskiego.
  • 5 grudnia. Płk UB Józef Światło ucieka do Berlina Zachodniego, który potem w ?Wolnej Europie? ujawnia wszystkie metody działania UB i peerelowskiego aparatu terroru.
  • 17 grudnia. Pozbawieni przywództwa i złamani skalą antykościelnych działań władzy, uległszy przemocy biskupi polscy, w Urzędzie Rady Ministrów PRL składają akt ślubowania ?na wierność?.
  • Grudzień. Inauguracja działalności Biblioteki ?Kultury? w założonym przez Jerzego Giedroycia Instytucie Literackim w Maisons-Laffitte pod Paryżem. W tej serii wydawniczej ukazywały się przez następne lata książki z zakresu współczesnej historii i literatury pięknej, które ze względu na cenzurę i zastosowane zakazy nie mogły być wydane i kolportowane w PRL.

1954.

  • 13 stycznia. Ponure więzienie UB na Zamku w Lublinie przeniesione zostaje do Chełma.
  • 20 stycznia. Mimo docierających z Moskwy informacji o zmianach po śmierci Stalina, w PRL-u stalinizm nadal tężeje, m.in. po ponownym wyborze Bolesława Bieruta na pierwszego sekretarza KC PZPR, po nominacji Józefa Cyrankiewicza na premiera i nadaniu Kombinatowi Metalurgicznemu w Nowej Hucie imienia Włodzimierza Lenina.
  • Lipiec. Specjalna uchwała peerelowskiego Prezydium Związku Kompozytorów Polskich, potępiająca Andrzeja Panufnika, wybitnego kompozytora po jego decyzji odmowy powrotu po wyjeździe na Zachód.
  • 3 sierpnia. MO przeprowadza ?akcję X-2? wysiedlenia do obozów pracy ponad 1300 zakonnic i likwidacji ich 323 domów zakonnych.
  • 7 grudnia. Coś drgnęło. Władze w ramach ?odwilży? po śmierci Stalina rozwiązują własne Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego i odsuwają od władzy Stanisława Radkiewicza, kata ludzi konspiracji.
  • 13 grudnia. Władze PRL wypuszczają z miejsca internowania Władysława Gomółkę.
  • 23 grudnia. Władze PRL likwidują ponurej sławy Komisję Specjalną do Walki z Nadużyciami i Szkodnictwem Gospodarczym.

1955.

  • 21 ? 24 stycznia. Podczas Plenum KC PZPR o dotychczasowej polityce powiedziano, m.in., że ?nie przestrzegano leninowskich zasad życia partyjnego i kolegialności kierownictwa?, ?wypaczona została praca partii i aparatu państwowego?, złe były działalność organów bezpieczeństwa (niedopuszczalne metody śledztwa i aresztowania niewinnych ludzi) oraz zarządzanie gospodarką.
  • 8 lutego. W Moskwie odsunięty od władzy zostaje premier Georgij Malenkow. Jego miejsce zajął marszałek Nikołaj Bułganin. Władzę umacnia w ten sposób Nikita Chruszczow, następca Stalina.
  • 12 lutego. Z inicjatywy pracowników ?Wolnej Europy? zrzut z balonów nad Śląskiem 800 tyś. broszur, zawierających zaczynające się od słów ?za kulisami bezpieki i partii? zeznania Józefa Światły po ucieczce z Polski.
  • 14    maja. Przywódcy krajów demokracji ludowej zawierają militarny Układ Warszawski (od miejsca podpisania), z założenia skierowany przeciw Zachodowi. Było to w istocie jeszcze mocniejsze podporządkowanie ZSRR tych krajów, a zwłaszcza ich armii.
  • 21 lipca. W Warszawie otwarcie Pałacu Kultury i Nauki im. Józefa Stalina.
  • 31 sierpnia. Początek Światowego festiwalu Młodzieży i Studentów, zorganizowanego w Warszawie. Przybyli z Zachodu goście reprezentowali komunistyczne lub komunizujące organizacje młodzieżowe i studenckie, przywieźli jednak powiew wolności oraz skontrastowali miejscowy poziom życia.
  • 4 września. Po przerwie ukazuje się ponownie ?Po prostu?, tygodnik studentów i młodej inteligencji z red. naczelnym Eligiuszem Lasotą. Zespół redakcyjny włącza się w ruch odnowy stosunków społeczno-politycznych PRL i wkrótce staje się symbolem polskiego ?Października?56?.
  • 26 listopada. Odsłonięcie Pomnika Adama Mickiewicza, w setną rocznicę jego śmierci, na krakowskim Rynku też było symbolem pozytywnych przemian i odpuszczania zakazów.
  • 17 grudnia. Rozwiązanie paramilitarnej ?Służby Polsce?, komunistycznej organizacji indoktrynującej starszych uczniów i młodzieży niestudiującej.

1956

  • 9 stycznia. Powstanie Klubu Krzywego Koła, gromadzącego socjalizującą inteligencję warszawską, ale rewizjonistycznie nastawioną do marksizmu-leninizmu we wszystkich dziedzinach życia społecznego.
  • 11 stycznia. Do Berlina Zachodniego ucieka Seweryn Bialer, kolejny dygnitarz b. Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego. Podobnie jak Światło ujawnia Zachodowi kulisy stosunków w PRL.
  • 14 ? 16 lutego. Na XX Zjeździe Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego Nikita Chruszczow w utajnionym przemówieniu piętnuje i zrywa z ?kultem jednostki? Stalina, któremu ? nazywając to ?błędami i wypaczeniami? ? przypisuje winę za wszystkie zbrodnie reżimu sowieckiego. Przemówienie to wstrząsnęło światem komunistycznym.
  • 6 marca. Władze PRL zwalniają z internowania Mariana Spychalskiego, aresztowanego razem z Gomułką i za to samo ?odchylanie linii partii?.
  • 11 marca. ?Po prostu? ogłasza artykuł Jerzego Ambroziewicza, Jana Olszewskiego i Walerego Namiotkiewicza pt. ?Na spotkanie ludziom z AK?. Artykuł podnosi potrzebę rehabilitacji żołnierzy podziemia i wywołuje żywe reakcje społeczne.
  • 12 marca. ?Wstrząśnięty? referatem Chruszczowa umiera nagle Bolesław Bierut, przebywający w Moskwie, jako gość XX Zjazdu KPZR. Zastępuje go Edward Ochab, ?tymczasowy? pierwszy sekretarz KC PZPR.
  • 21 marca. Nowi przywódcy PZPR wyrażają zgodę na opublikowanie w Polsce referatu Chruszczowa o stalinowskich zbrodniach.
  • 15 kwietnia. Ogłoszenie amnestii dla skazanych i przetrzymywanych w więzieniach obywatelach (zwolnieni zostali skazani do 5 lat więzienia, pozostałym wyroki złagodzono).
  • 23 kwietnia. Duże zmiany w Radzie Ministrów PRL: odwołani zostają wicepremier Jakub Berman, ?odpowiedzialni za kultywowanie stalinizmu? Stanisław Skrzeszewski (sprawy zagraniczne), Włodzimierz Sokorski (kultura i sztuka) i Henryk Świątkowski (sprawiedliwość), a także naczelni prokuratorzy Stefan Kalinowski (generalny) i Stanisław Zarankiewicz (wojskowy). Przy tej okazji aresztowano podwładnych Radkiewicza b. funkcjonariuszy UB Romana Romkowskiego i Anatola Fejgina.
  • 1 czerwca. W Białymstoku otwarcie pierwszego samoobsługowego sklepu.
  • 8 czerwca. Nowe Ministerstwo Spraw Wewnętrznych przekazało wydawanie paszportów strukturom powiatowym MO. Powstaje przy tym Służba Bezpieczeństwa, która zastępuje UB.
  • 14 czerwca. Z ZMP chwilowo wyodrębniła się Organizacja Harcerska Polski Ludowej.
  • 28 czerwca. Strajk załogi poznańskich Zakładów Metalowych im. Józefa Stalina (dawniej Zakładów Przemysłu Metalowego Hipolita Cegielskiego). Strajk rozszerza się na inne poznańskie fabryki, a wreszcie wylewa na poznańskie ulice spontanicznymi demonstracjami pod hasłami ?Chleba i wolności?. Następnego dnia demonstranci atakują m.in. Wojewódzki Urząd Bezpieczeństwa Publicznego. Ubecy zaczynają strzelać i rozpoczyna się pacyfikacja protestu z użyciem pancernej jednostki LWP. Ginie wielu demonstrantów, a premier Cyrankiewicz w radiowym przemówieniu grozi poznaniakom ?odrąbaniem rąk podniesionym na władzę?.
  • 18 lipca. Plenum KC PZPR enigmatycznie wskazuje na ?potrzebę dialogu z narodem?.
  • 19 lipca. Zarząd Główny Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich potępia cenzurę za wycinanie z prasy prawdy, ostatnio o wydarzeniach w Poznaniu.
  • 6 sierpnia. W Sopocie rozpoczyna się pierwszy Festiwal Muzyki Jazzowej (dotąd zakazanej).
  • 26 sierpnia. Niezliczone pielgrzymki, przybyłe mimo stawianych utrudnień z całej Polski, uczestniczą w Jasnogórskich Ślubach Narodu, których tekst przygotował internowany Stefan Wyszyński, Prymas Polski. Nastrój uroczystości pogłębia demonstracyjnie ustawiony, pusty fotel Prymasa.
  • 27 sierpnia. Rozpoczyna się proces oskarżonych o udział w poznańskich protestach.
  • Październik. W całej Polsce notuje się zebrania i wiece mobilizujące Polaków do nacisku na władzę i dokonanie oczekiwanych reform. W szczególności toczą się one w aulach akademickim. Wkrótce centralnym punktem spotkań w tym duchu staje się Wielka Aula Gmachu Głównego Politechniki Warszawskiej. Tu dzień po dniu, nieprzerwanie odbywają się wiece i debaty, przybywających z całej Polski delegacji odradzających się środowisk społecznych i robotników z zakładów pracy.
  • 19 października. Rozpoczyna się Plenum KC PZPR, na którym pierwszym sekretarzem KC PZPR zostaje ?zaproszony towarzysz? Władysław Gomułka. Do władz PZPR dokooptowano Mariana Spychalskiego, Zenona Kliszkę i Ignacego Loda-Sowińskiego, współpracowników Gomułki. Usunięci zostali natomiast ?stalinowcy? Hilary Minc, Konstanty Rokossowski, Franciszek Jóżwiak, Franciszek Mazur i Zenon Nowak. Gomułka uwiarygodnił się ponadto przemówieniem, w którym dotychczasowy styl sprawowania władzy nazwał ?oszustwem, kłamstwem i fałszem?, uznał racje robotników poznańskich, zażądał demokratyzacji partii i struktur państwowych, opowiedział się za zasadą suwerenności i niezależności w stosunkach z ZSRR, ale też potwierdził potrzebę trwania w sojuszu z tym ?bratem?.
  • 19 października. Bez zaproszenia, nagle przylatuje do Warszawy, zaniepokojony sytuacją w Polsce, Nikita Chruszczow. Stacjonujące w Polsce sowieckie formacje przed tym przylotem postawione zostały w stan gotowości do marszu na Warszawę (w chwili przylotu Chruszczowa ruszyły już czołgi sowieckie z Pomorza i Dolnego Śląska). Władysław Gomułka jednak, wprost na warszawskim lotnisku na Okęciu, łagodzi nastawienie Chruszczowa. Radość zapanowuje w Polsce, a Gomułka koncentruje na sobie w tym historycznym, groźnym momencie nadzieje pewnie większości Polaków.
  • 23 października. W Budapeszcie wiec poparcia dla przemian polskich przekształca się w Powstanie Węgierskie o wolność i przeciw własnym władzom komunistycznym. Skuteczne walki uliczne ze węgierskimi służbami bezpieczeństwa i oddziałami sowieckimi doprowadzają następnego dnia do przesilenia, a władzę przejmuje Imre Nagy, partyjny liberał. Węgry ogłaszają neutralność i ustrój wielopartyjny. 4 listopada inwazyjną akcję podejmują ponownie wojska sowieckie i krwawo tłumią Powstanie.
  • 23 października. Powstaje Ogólnopolski Klub Postępowej Inteligencji Katolickiej z Jerzym Zawiejskim na czele.
  • 24 października. Słynne przyrzeczenie reform przez Gomułkę wobec miliona zgromadzonych na Pl. Defilad mieszkańców Warszawy i innych, okolicznych miast.
  • 24 października. Sejm zmienia ordynację wyborczą, której oczekiwaną nowością jest większa liczba kandydatów na listach wyborczych niż liczba mandatów w odnośnych okręgach wyborczych.
  • 28 października. Gomułka uwalnia z internowania Prymasa Stefana Wyszyńskiego, którego witają w Pałacu Prymasowskim tłumy wiernych. Również tłumy wiernych, zwłaszcza studentów, od tej pory codziennie, gromadzą wieczorne msze św. i homilie Prymasa w akademickim Kościele Św. Anny przy warszawskim Pl. Zamkowym.
  • 4 listopada. Powstaje nowa Komisja Wspólna Rządu i Episkopatu, która ma rozwiązywać sporne kwestie pomiędzy władzą a Kościołem.
  • 4 listopada. Cała Polska spontanicznie zrywa się do pomocy sanitarnej i charytatywnej walczącym Węgrom.
  • 13 listopada. Konstanty Rokossowski, sowiecki marszałek przestaje być polskim ministrem obrony i opuszcza Polskę. Ministrem w jego miejsce zostaje Marian Spychalski.
  • 16 listopada. Władysław Gomułka w Moskwie, po rewizji wzajemnych rozliczeń gospodarczych, podpisuje z ZSRR deklarację o ?umorzeniu zadłużenia polskiego?, przyznaniu nowych kredytów zbożowych oraz o zwiększeniu repatriacji z ZSRR do Polski obywateli polskich z Kresów. Udaje mu się też ustalić ?jasne? zasady stacjonowania wojsk sowieckich w Polsce (w ponad 30 ośrodkach, w tym w Legnicy, Bornym Sulinowie, Wrocławiu, Świnoujściu, Łowiczu i Warszawie). Po powrocie Gomułka jest triumfalnie witany w Warszawie.
  • 18 listopada. W Bydgoszczy tłum manifestantów niszczy lokalną stację zagłuszania audycji Radia Wolnej Europy. Władze nakazały potem likwidację polskich ?zagłuszarek?, lecz to nigdy nie nastąpiło.
  • 29 listopada. Z inicjatywy władz powstaje Front Jedności Narodowej, mający przygotować i przeprowadzić najbliższe, styczniowe wybory.
  • 30 listopada. Reaktywowanie w Krakowie Polskiej Akademii Umiejętności.
  • 9 grudnia. Przed szykującym się upadkiem ZMP próba reaktywowania ZHP. Zjazd działaczy harcerskich przywraca harcerstwu symbole przedwojennego ZHP, władze jednak nie rejestrują reaktywowanego związku. Powstają (m.in. w Krakowie) spontanicznie hufce tradycyjnego harcerstwa, które jednak nie przetrwały. Dopiero po rezygnacji z udziału w harcerstwie przedwojennych instruktorów i uczestników Szarych Szeregów, władze rejestrują w 1959 r. podporządkowaną sobie pozostałą grupę ?harcerzy?, bezprawnie zawłaszczających nazwę, tradycję i symbolikę przedwojennego harcerstwa.
  • 10 grudnia. W Szczecinie mają miejsce antysowieckie zajścia, a nawet następuje atak na konsulat ZSRR.
  • 10 grudnia. Stalinogród wraca do nazwy Katowice. W tym dniu zanotowany jest również atak tłumu na konsulat ZSRR w Szczecinie.
  • 13 grudnia. Po rozwiązaniu Komitetu ds. Bezpieczeństwa Publicznego władze tworzą Służbę Bezpieczeństwa podległą Ministerstwu Spraw Wewnętrznych.
  • 24 grudnia. W podobnym jak SB prezencie świątecznym dla zbyt zadowolonych Polaków Gomułka powołuje Zmotoryzowane Oddziały Milicji Obywatelskiej (w skrócie ZOMO), wyposażone w hełmy i nieznane dotąd gumowe pałki.
  • 25 grudnia. Wychodzi pierwszy – po odzyskaniu z rąk prokomunistycznego Stowarzyszenia PAX (nb. obłożonego ekskomuniką kościelną) ? numer ?Tygodnika Powszechnego?, redagowanego przez Jerzego Turewicza.
  • 31 grudnia. Statystyki na ten dzień mówią o samorozwiązaniu większości z 10 tys. rolniczych spółdzielni produkcyjnych na wsi polskiej i o ok. 1,5 tyś. jeszcze działających.

1957

  • 10 stycznia. Powołanie nowej formacji policyjno-porządkowej Wojskowej Służby Wewnętrznej (w skrócie WSW).
  • 11 stycznia. Formalne rozwiązanie ZMP, którego ?aktywiści? już 3 stycznia utworzyli Związek Młodzieży Socjalistycznej oraz 10 lutego Związek Młodzieży Wiejskiej. Powstanie ZOMO, WSW, ZMS i ZMW powinno było budzić pierwsze wątpliwości szczerości poczynań Gomułki.
  • 20 stycznia. Wybory do sejmu. Wcześniej konsternację wywołuje propozycja FJN głosowania ?bez skreśleń?, tj. głosowania przez wrzucenie listy-głosu do urny wyborczej bez wskazywania skreśleniami własnych kandydatów, co miałoby by oznaczać decyzję wyboru pierwszych na liście kandydatów, czyli kandydatów wskazanych przez FJN. Fikcyjnymi stawały się wtedy czteroprzymiotnikowe zasady wyborcze. Prymas, z ambony u Św. Anny, jednak ugodowo apeluje o akceptację takiego pomysłu i nawołuje do uczestnictwa w wyborach. Potwierdza to 14 stycznia komunikat episkopatu polskiego. Mimo to FJN koryguje po tym dniu listy wyborcze, usuwając niewygodnych władzy kandydatów. Pozostaje ich na koniec 723. Wybory przechodzą więc bez emocji i pewnie dlatego po raz pierwszy nie były sfałszowane. Do sejmu weszło, po raz pierwszy w PRL, ?aż? 63 bezpartyjnych.
  • 17  marca. Mieszkańcy Nowej Huty bez przeszkód ustawiają Krzyż w miejscu erygowania w przyszłości nowohuckiego Kościoła.
  • 25 marca. ZSRR i Polska podpisują porozumienie repatriacyjne. Do Polski z terenów rosyjskich mogą z rodzinami wrócić wszyscy mieszkańcy ZSRR narodowości polskiej i żydowskiej, którzy 17 września 1939 r. mieli obywatelstwo polskie.
  • 2 maja. Nowe władze zawieszają tygodnik ?Po prostu?.
  • 15 maja. Prymas Stefan Wyszyński w Rzymie odbiera insygnia kardynalskie.
  • 12 ? 14 sierpnia. Tramwajarze łódzcy protestują w sprawie godnych płac. Ich strajk przełamuje ZOMO. Podobne strajki miały miejsce w Warszawie, Wrocławiu, Poznaniu i na Śląsku.
  • 3 października. Po zamknięciu z 2 października ?Po prostu?, wiec protestacyjny organizują studenci warszawscy na Pl. Narutowicza. Wiec ten próbuje rozpędzić pałkami ZOMO. Podczas 5cio dniowych potyczek następują zatrzymania na tzw. gorącym uczynku, a w czasie późniejszym zatrzymania tych opatrywanych przez publiczną służbę zdrowia i tych zadenuncjowanych. Jedna osoba zginęła i przeszło 170 odniosło ciężkie poranienia (najczęściej głów). Setki studentów relegowano z uczelni, Tak prysły resztki ?mitu? Gomułki, przedstawiciela władzy komunistycznej z ludzką twarzą.
  • 20 listopada. Zamknięcie przez władze popaździernikowych niezależnych pism ?Wyboje? i ?Poglądy?.
  • 2 grudnia. Zamieszki w Gorzowie Wielkopolskim przeciw MO, po przejechaniu samochodem milicyjnym pieszego przechodnia.
  • 13 grudnia. Przywrócenie zniesionej w 1952 r. Najwyższej Izby Kontroli.

1958

  • 5 stycznia. Sukcesem studentów kończy się bojkot zajęć ?społeczno-politycznych? na Uniwersytecie Jagiellońskim. Senat UJ 21 grudnia 1957 r. zniósł obowiązek zaliczenia tych zajęć.
  • 16 kwietnia. Władze wprowadzają oszczędnościowe przepisy w budownictwie mieszkaniowym, w tym normę powierzchni użytkowej od 7 do 10 metrów kwadratowych na mieszkańca. Odtąd używana była klasyfikacja mieszkań M1, M2, M3 itd., w której cyfra wskazywała z jednej strony metraż (cyfra po M określała krotność normy powierzchni użytkowej danego typu mieszkania), z drugiej strony zaś minimalną liczebność użytkowników mieszkania.
  • 8 maja. Na ogólnopolskiej naradzie PZPR podejmuje ?marksistowską ofensywę ideologiczną i polityczną? w środowiskach naukowych i na wyższych uczelniach.
  • 11 maja. W Warszawie wreszcie odsłonięty zostaje pomnik Fryderyka Szopena.
  • 15 maja. Władysław Gomułka odsłania się, nazywając polski ?Październik?56? kontrrewolucją.
  • 26 maja. Aby zmienić strukturę socjalną młodzieży studiującej, polskie wyższe uczelnie wprowadzają preferencyjne punkty za pochodzenie w kwalifikacji egzaminów wstępnych.
  • 4 lipca. Terenowe ogniwa PZPR otrzymują wytyczne, co do zintensyfikowania działań w kierunku dalszego ograniczania religii w szkołach, usuwania krzyży z placówek oświatowych, utrudnień w budowie obiektów sakralnych i w działalności wydawniczej Kościoła, co do szerzenia ateizmu.
  • 21 lipca. Służba Bezpieczeństwa dokonuje najścia na Instytut Prymasowski na Jasnej Górze. Po wyłamaniu bramy wejściowej, SB dokonuje rewizji i aresztuje prohibity (zakazane wydawnictwa). Tymczasem, na zewnątrz ZOMO tłumi opór wiernych, którzy temu rabunkowi próbują przeszkodzić.
  • Lipiec. Pierwszy po Październiku?56 wyrok (3 lata więzienia) dla Hanny Szarzyńskiej-Rewskiej, b. żołnierza AK i uczestniczki zamachu na Franza Kutscherę, oskarżonej o kolportaż wydawnictw paryskiej ?Kultury?.
  • 1 września. Od tego dnia nowego roku szkolnego w szkołach i placówkach oświatowo wychowawczych rozpoczyna się usuwanie krzyży. Potem akcja ta przenosi się to do urzędów, zakładów pracy, szpitali. W całej Polsce następują protesty, ponowne zawieszanie krzyży i represje na nieposłusznych.
  • 26 października. Następuje otwarcie Muzeum Henryka Sienkiewicza w Oblęgorku, upaństwowionym Darze Narodu dla pisarza.
  • 15 ? 16 grudnia. Podczas Zjazdu Związku Literatów Polskich część pisarzy wystąpiła z ostrą krytyką cenzury i państwowej polityki wydawniczej. Ujawnił się w ten sposób podział polityczny wśród literatów.

 

1959

  • 2 stycznia. Następuje przedłużenie repatriacji Polaków z ZSRR do końca 1959 r. Dzięki temu wróciło ich przeszło 250 tyś.
  • 31 stycznia. Sejm ustawą o cmentarzach i grzebaniu zmarłych pozbawia miejsca pochówku charakteru wyznaniowego. Posłużyła ona następnie na bezkarne prowokacyjne wywoływanie (przez SB?) incydentów podczas pogrzebów ateistów na cmentarzach katolickich.
  • 10 ? 19 marca. Zjazd PZPR przebiegł pod znakiem walki z rewizjonizmem w partii i zaznaczył konieczność powrotu dogmatu ?przebudowy socjalistycznej? w starym stylu. Był to oficjalny znak ostatecznego odejścia od linii popaździernikowych reform.
  • 26 czerwca. Władze nie godząc się na budowę kościoła w Kraśniku Fabrycznym i niszcząc (robi to nasłana grupa MO) tymczasową małą kapliczkę wywołują protest wiernych, którzy zajmują budynek Prezydium MRN i atakują posterunek MO. Władze sprowadzają ZOMO, co wywołuje zamieszki uliczne. Po zamieszkach aresztowano 60 osób.
  • 31 lipca. Problemy zaopatrzenia rynku w mięso są przyczyną wprowadzenia przez władzę ?poniedziałków bezmięsnych?. W poniedziałki wprowadzony został więc zakaz handlu i serwowania dań mięsnych w restauracjach, barach i stołówkach. Po problemach z budownictwem mieszkaniowych jest to drugi sygnał załamania się zaopatrzenia wewnętrznego spożywczego. Po Październku?56, jakby dziełem czarodziejskiej wróżki, pojawiły się w Polsce sklepy ?Delikatesy?, a w nich niereglamentowane towary światowe takie, jakie dotąd docierały wyłącznie do nielicznych Polaków w paczkach od krewnych z zagranicy. Tam też dostać można było mięso i wędliny w każdej ilości. Po poniedziałkach bezmięsnych w następnych latach przyjdą najpierw podwyżki cen, a potem kryzys zaopatrzenia, który zachwieje władzą.

1960

  • 14 kwietnia. Władze zezwalają obywatelom PRL na posiadanie dolarów i innych walut kapitalistycznych do celów osobistych. Po Październiku?56 kontakty z krewnymi w krajach kapitalistycznych nie groziły już represjami. Możliwe też stały się ich odwiedziny na potwierdzone przez zagraniczne konsulaty PRL zaproszenia. Paszporty wyjazdowe otrzymywało się po przyrzeczeniu wiz wjazdowych przez przedstawicielstwa w Polsce kraju docelowego i krajów tranzytowych. Otrzymanie paszportu z kolei uprawniało do nabycia za złotówki biletów na przejazd oraz do nabycia w polskim banku PeKaO waluty kraju docelowego o wartości równej 5-ciu dolarom.
  • 27 kwietnia. Gwałtowne starcia w Nowej Hucie mieszkańców z MO, które podjęło próbę ponownego usunięcia krzyża, stojącego w miejscu przyszłego kościoła. Wielotysięczny tłum opanował centrum miasta i wyparł MO. Władze skierowały przeciwko mieszkańcom ponad 1 tyś. milicjantów, którzy użyli broni palnej. Kilkaset osób odniosło rany, przeszło 500 osób aresztowano.
  • 30 maja. W zamieszkach ulicznych w Zielonej Górze bierze udział kilka tysięcy mieszkańców. Stanęli oni w obronie księży eksmitowanych z Domu Katolickiego, który władza postanowiła odebrać Kościołowi. Nieujawniona została liczba poszkodowanych mieszkańców, natomiast rany odniosło 160 milicjantów.
  • 16 ? 17 lipca. Władze organizują centralne uroczystości państwowe na polach Grunwaldu z okazji 550-tej rocznicy zwycięstwa nad Krzyżakami. Była to okazja dla władzy wzmocnienie antyniemieckich nastrojów, które od 1944 r. miały skutecznie przysłaniać stosunki z ZSRR.
  • 3 września. Episkopat polski w dwu listach oskarża władzę o świadome łamanie porozumień z 1956 r., w tym zwłaszcza w sprawie utrzymania w szkołach lekcji religii.
  • 16 listopada. Do ciągu antykościelnej ofensywy władz sejm dopisuje zniesienie świąt Trzech Króli (6 stycznia) i Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny (15 sierpnia).

1961.

  • 2 marca. Gomułka oficjalnie potwierdza zamiar utrzymania bezwzględnego rozdziału Państwa i Kościoła oraz laickości oświaty i wychowania.
  • 31 marca. Władzę niepokoi negatywny wpływ kinematografii zachodniej na utrwalanie komunizmu (po 1956 r. filmy z krajów zachodnich i USA, w tym kolorowe, panoramiczne westerny, wypchnęły z polskich kin beztreściowe produkcyjniaki socrealistyczne). Ministerstwo Kultury i Sztuki narzuca więc kinom repertuar: do tej pory w każdym kinie wyświetlać trzeba co najmniej 50% filmów produkcji krajów komunistycznych.
  • 16 kwietnia. Powrót do tradycyjnego fałszowania wyborów. W wyborach do sejmu i rad narodowych ?wzięło? udział 95% uprawnionych, a 98% z nich ?głosowało? na listę FJN.
  • 31 maja. Ministerstwo Oświaty wprowadza ?nowy? (bez m.in. Jana Kochanowskiego i Adama Mickiewicza) kanon lektur szkolnych.
  • 4 lipca. Władze zaostrzają normę budownictwa mieszkaniowego do poziomu maksymalnie 7 metrów kwadratowych na osobę.
  • 14 lipca. Nowy sejm uchwala rygorystyczną ustawę o ?ewidencji i kontroli ruchu ludności?. ?Nowości? tej ustawy to obowiązek meldowania się w hotelach i miejscowościach uzdrowiskowych w ciągu 24 godzin od przybycia oraz obowiązek meldowania się w innych miejscowościach w przypadku dłuższego niż trzydniowy pobytu.
  • 15 lipca. Jest to data formalnego usunięcia ze szkół nauki religii. Ministerstwo Oświaty, 19 lipca, naukę religii ?ograniczyło? ponadto wyłącznie do oficjalnie mających być rejestrowanych punktach katechetycznych. Ten nakaz Ministerstwa został łatwo ośmieszony, gdyż wszystkie lekcje religii odtąd odbywały się w obiektach kościelnych, niepodlegających kontroli władz.
  • 19 września. SB dokonuje aresztowania Hanny Rudzińskiej, z powodu podjętej próby tłumaczenia, napisanej w języku angielskim książki (F. Grossa pt. ?The Seizure of Political Power?).
  • 6 października. W Toruniu władze podejmują decyzję o likwidacji Zakonnego Niższego Seminarium Duchownego, prowadzonego przez redemptorystów. Po tym, władze zarządzają kontrole i rewizje w budynkach seminaryjnych, wreszcie aresztują miejscowego proboszcza. Kiedy rozpoczynają eksmisję seminarzystów, to w ich obronie stają wierni. Dochodzi do starcia około tysiąca wiernych z kamieniami i ZOMO z psami. Władze ujawniły tylko straty zomowców, z których 25 zostało rannych.
  • 16 listopad. Polscy wierni otrzymują orędzie Episkopatu w sprawie rozpoczynającego się II Soboru Watykańskiego.
  • 21 grudnia. Tajemnicza śmierć w areszcie Henryka Hollanda, działacza PZPR zatrzymanego przez SB pod zarzutem przekazania w 1956 r. dziennikarzom angielskim referatu Chruszczowa o stalinizmie.

1962

  • 8 stycznia. W Paryżu Jerzy Giedroyć wydaje pierwszy numer zakazanych w kraju ?Zeszytów Historycznych?, z serii poświęconej współczesnej historii Polski. W następnych latach seria ta osiągnie liczbę ponad 120 ?Zeszytów?.
  • 2 lutego. Zakazanie przez władze działalności Klubu Krzywego Koła, z powodu opanowania tego Klubu przez ?prawicowych nacjonalistów?.
  • 15 lutego. Sejm ustawą odbiera obywatelstwo polskie wszystkim tym, którzy przyjmą obywatelstwo obce. Jest to uderzenie w polską emigrację na Zachodzie, ale też w Polaków zmuszonych do przyjęcia obywatelstwa np. w ZSRR, którzy po raz drugi zostają pozbawieni obywatelstwa polskiego polskimi rękami. Na marginesie: ustawa ta, podobnie jak dekrety PKWN obowiązuje do dzisiaj!
  • 29 marca. Sejm społeczeństwu polskiemu narzuca ustawę o zgromadzeniach, przewidującą m.in. karę grzywny za ?nadużywanie miejsc przeznaczonych dla kultu religijnego do zwoływania zgromadzeń?.
  • 9 października. W Szczecinie, podczas parady wojskowej Układu Warszawskiego, czołg wypada z trasy i wjeżdża w zgromadzonych na chodniku ludzi. Pada kilkadziesiąt ofiar tego wypadku.
  • 26 listopada. Gomułka zapowiada konieczność spowolnienia ?rozwoju? gospodarczego Polski z powodu narastającego zadłużenia wobec krajów kapitalistycznych.

1963

  • 7 marca. PRL i Republika Federalna Niemiec podpisują umowę o współpracy gospodarczej, co było wyrazem złagodzenia stosunków polsko-zachodnioniemieckich.
  • 1 kwietnia. Podwyżka cen węgla i energii elektrycznej.
  • 4 ? 6 lipca. Podczas Plenum KC PZPR Władysław Gomułka atakuje stan polskich nauk społecznych i polskiej kultury, które w zbyt małym stopniu ?kształtują i rozwijają socjalistyczną świadomość społeczną?.
  • 15 września. Podwyżka cen wódki, mleka i zapałek. Oznacza to już skraj równi pochyłej upadku krajowego rynku wewnętrznego.
  • 2 ? 4 października. W Przemyślu wybuchają starcia między siłami ZOMO i MO, a księżmi, uczniami i wiernymi sprzeciwiającymi się nakazowi zamknięcia oraz eksmisji jedynej w Polsce Salezjańskiej Szkoły Organistowskiej.
  • 3 października. Konfiskata przez władze i nakaz zniszczenia w całości 60 tyś. egzemplarzy nakładu książki pt. ?Wielka nowenna Tysiąclecia?, autorstwa Prymasa Stefana Wyszyńskiego.
  • 12 października. Władze obchodzą 20 rocznicę powstania LWP (jest to rocznica tragicznej bitwy pod Lenino z Niemcami, nowo utworzonej z polskich ?łagierników? w ZSRR, nieprzygotowanej wojskowo Dywizji Kościuszkowskiej). Marian Spychalski z tej okazji zostaje ?marszałkiem? LWP.
  • 19 grudnia. Sejm ustawą o adwokaturze likwiduje wszystkie prywatne kancelarie adwokackie. Adwokaci odtąd mogą kontynuować swą misję w tzw. Zespołach Adwokackich, czyli w kontrolowanych przez władzę spółdzielniach.

1964

  • 25 lutego. Władze wprowadzają obowiązek podjęcia trzyletniej pracy, w wybranym przez siebie miejscu, absolwentów wyższych uczelni, w trakcie studiów stypendystów. Uchylający się od tego obowiązku będą musieli zwrócić państwu połowę kosztów studiowania.
  • 8 marca. W Krakowie, na Wawelu ingres abp Karola Wojtyły, metropolity krakowskiego.
  • 14 marca. Antoni Słonimski składa w Kancelarii Rady Ministrów, adresowany do premiera Józefa Cyrankiewicza, list protestacyjny (?List 34?), w którym 34 polskich intelektualistów domaga się zmiany polityki kulturalnej państwa. Władze na ten list ?odpowiedziały? kampanią propagandową i represjami (m.in. zakazem publikacji oraz dostępu do telewizji, radia i prasy) wobec sygnatariuszy. Spowodowały też pojawienie się tzw. kontr listu zwolenników i beneficjentów aktualnej polityki kulturalnej PRL, który został podpisany przez ok. 600 członków Związku Literatów Polskich z Jarosławem Iwaszkiewiczem na czele.
  • 9 listopada. Zapada wyrok skazujący Melchiora Wańkowicza na 3 lata więzienia za ?przekazywanie za granicę materiałów szkalujących PRL? i za współpracę z Radiem ?Wolna Europa?.
  • Bliższa dana nieznana. W 1964 r. powstaje pierwsza antykomunistyczna, w zasadzie studencka grupa konspiracyjna o programie niepodległościowym (nawiązująca do tradycji piłsudczykowskich i II Rzeczypospolitej Polskiej oraz z celem obalenia władzy komunistycznej oraz odzyskania niepodległości i suwerenności). Swój program grupa ta ogłaszała w ?Biuletynie?, który był pierwszym po Październiku?56, kolportowanym w środowisku akademickim pismem podziemnym w PRL. Grupę zorganizowali m.in. Marian Gołębiewski, dowódca Obwodu AK Hrubieszów, zastępca dowódcy też powojennej konspiracji Okręgu Zrzeszenia WiN w Lublinie oraz studiujący Andrzej Czuma, syn Ignacego Czumy, profesora Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, więźnia Gestapo w czasie wojny i UB po wojnie. Gromadzi ona studentów warszawskich, łódzkich i lubelskich środowisk akademickich. Rozpracowująca tę grupę SB nadała jej w 1970 r. kryptonim ?Ruch?.

1965.

  • 2 lutego. Afera mięsna PRL. Przed Sądem Wojewódzkim w Warszawie zapada wyrok śmierci na Stanisławie Wawrzeckim, dyrektorze Stołecznego Przedsiębiorstwa Miejskiego Handlu Mięsem, który zdaniem oskarżenia był sprawcą różnych nieuczciwości i przekrętów na rynku mięsa. Wtajemniczeni twierdzili natomiast, że skazany nie dopilnował jakości i asortymentu mięsa kierowanego do ZSRR, jako polska, obowiązkowa danina.
  • 19 lipca. Kary więzienia otrzymują: Karol Modzelewski 3,5 lat, Jacek Kuroń 3 lata za ?sporządzanie i rozpowszechnianie informacji szkodliwych dla interesu państwa?, czyli za list otwarty do członków PZPR i ZMS z Uniwersytetu Warszawskiego, z programem powrotu partii do ?korzeni leninowskich?.
  • 18 września. Karę 3 lat więzienia otrzymuje krytyk literacki Jan Nepomucen Miller za publikowanie pod pseudonimem ?Stanisław Niemira? artykułów w londyńskich ?Wiadomościach?.
  • 3 ? 11 listopada. Na Uniwersytecie Warszawskim rozpoczyna się i toczy dyscyplinarne postępowanie przeciwko 8 studentom, popierającym Modzelewskiego i Kuronia.
  • 18 listopada. Przebywający w Rzymie, na kończącym się II Soborze Watykańskim, polscy biskupi w orędziu o przebaczenie i pojednanie zwracają się do biskupów niemieckich.
  • 10 grudnia. ?Życie Warszawy? pierwsze rozpoczyna oszczerczą kampanię i nagonkę na polskich biskupów za orędzie do pojednania polsko-niemieckiego. Jest to oskarżycielski, anonimowy artykuł o prowadzenie przez polskich biskupów ?samozwańczej akcji politycznej?.

1966

  • 9 stycznia. Na ?inaugurację przez władze PRL? Millenium Chrztu Polski, w ramach represji za list o pojednanie polsko-niemieckie, Prymas Stefan Wyszyński nie otrzymuje paszportu i nie może uczestniczyć w polskich uroczystościach millenijnych w Rzymie.
  • 10 lutego. W liście do premiera Cyrankiewicza Episkopat polski ostro protestuje przeciwko nagonce na Kościół za list do biskupów niemieckich.
  • 19 marca. Władze kontynuują restrykcje wobec Kościoła za inicjatywę pojednania polsko niemieckiego: Przewodniczący Rady Państwa Edward Ochab odmawia zgody na przyjazd do Polski Papieża Pawła VI.
  • 14 kwietnia. Kościelne obchody Millenium Chrztu Polski rozpoczynają uroczystości w Gnieźnie, a centralne uroczystości mają miejsce 3 maja na Jasnej Górze (w obu przypadkach z duchową obecnością Papieża, co symbolicznie wyrażał wystawiony na widok publiczny papieski pusty fotel). W tym czasie władze organizują kontrmanifestacje i odciągające od kościelnych obchodów imprezy, co w Warszawie, Krakowie, Szczecinie i Gdańsku doprowadziło do starć.

Główną modlitewną intencją uroczystości jest oddanie Narodu i Polski w opiekę i niewolę Matce Boskiej. Ten akt oddania powtórzony jest we wszystkich kościołach i ma być powtórzony we wszystkich polskich rodzinach. W tym celu po polskich parafiach rozpoczyna procesyjną wędrówkę kopia Obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej.

  • 26 maja. W Brzegu władze nakazują eksmisję księży z poniemieckiego budynku wikarówki. Akcji MO przeciwstawia się kilka tysięcy wiernych, co wywołuje starcie z MO i zamieszki uliczne.
  • 22 czerwca. W Liksajnach MO zatrzymuje konwój kościelny i dokonuje ?aresztowania? kopii Obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej, przewożonej w ramach odchodów millenijnych z Fromborka do Warszawy. Odpowiedź wiernych była natychmiastowa i prosta: dalej przez Polskę przewędrowały ku wściekłości władzy puste ramy obrazu.
  • 7 ? 9 październik. Smutny obraz millenijnej postawy ?światłych? obywateli polskich. Obradujący we Wrocławiu Kongres Kultury Polskiej ?solidaryzuje się z celami, jakie stawia przed narodem PZPR?!
  • 21 październik. Na Uniwersytecie Warszawskim odbywają się oddolnie zorganizowane obchody Dziesięciolecia Października?56. W publicznej wypowiedzi Leszek Kołakowski przypomina i krytykuje zaniechanie przez władze zapowiedzianych 10 lat temu reform. Zostaje za to wyrzucony z PZPR.
  • 29 listopada. Kolejny afront władz PRL wobec Papieża Pawła VI, któremu władze te po raz drugi odmawiają przyjazdu do Polski na Boże Narodzenie.

1967

  • 14 luty. Student Adam Michnik staje przed komisją dyscyplinarną Uniwersytetu Warszawskiego za udział w dyskusji z profesorem Leszkiem Kołakowskim, podczas obchodów Dziesięciolecia Października?56.
  • 15 kwietnia. Stocznia Gdańska otrzymuje imię Włodzimierza Lenina.
  • 29 maja. Abp Karol Wojtyła, Metropolita Krakowski zostaje przez Papieża Pawła VI podniesiony do godności kardynała.
  • 12 czerwca. Po sześciodniowej wojnie na Bliskim Wschodzie Polska zrywa stosunki z Izraelem. Po tym, na Kongresie Związków Zawodowych, Władysław Gomułka sygnalizuje istnienie w Polsce potencjalnej, żydowskiej ?piątej kolumny? oraz stwierdza, że ?każdy obywatel Polski powinien mieć tylko jedną ojczyznę ? Polskę Ludową?. Jest to wyraz rozgrywek międzypartyjnych oraz zapowiedź przyszłej antysemickiej kampanii i czystek.
  • 24 listopada. Władze podnoszą ceny mięsa, przetworów mięsnych i słoniny.
  • 25 listopada. W Teatrze Narodowym w Warszawie odbywa się premierowe przedstawienie mickiewiczowskich ?Dziadów?, w reżyserii Kazimierza Dejmka. Sceny dramatu, rozgrywające się w salonie warszawskim, wywołuję za każdym razem spontaniczne reakcje widzów. W dniu 16 stycznia 1968 r. władze postanawiają z 1 lutego zdjąć przedstawienie z afisza za ?akcenty antyradzieckie?!.

1968

  • 5 stycznia. W Czechosłowacji na czele komunistycznej partii staje Aleksander Dubczek. Rozpoczął on proces ewolucyjnej liberalizacji i demokratyzacji ustroju. Zniósł cenzurę, a zmiany postanowił przeprowadzić w porozumieniu z obywatelami oraz z pomocą wolnej prasy. Była to tzw. ?Praska Wiosna?. W tym samym czasie ograniczone reformy też podjął Janos Kadar, przywódca komunistów węgierskich. W krajach zachodnich Europy i w USA, pod hasłami żądań ekonomicznych, rozlała się natomiast fala burzliwych demonstracji, strajków i protestów, zwłaszcza studenckich. We Francji doszło w ten sposób nawet do obalenia rządów Prezydenta Charlesa de Gaulle?a.
  • 21 stycznia. Tadeusz Goras, adiunkt Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Gdańsku zostaje skazany na 6,5 lat więzienia. SB oskarżyło go o posiadanie materiałów ?mogących wyrządzić szkodę interesom państwa?.
  • 30 stycznia. Ok. 300 studentów warszawskich, po ostatnim przedstawieniu ?Dziadów?, pod pomnikiem Adama Mickiewicza na Krakowskim Przedmieściu, podejmuje protest przeciwko zdjęciu tego przedstawienia. Wzburzenie zaczęło obejmować szersze kręgi intelektualistów.
  • 6 lutego. Na 3 lata więzienia, za ?reakcyjny paszkwil, ziejący sadystycznym jadem nienawiści do naszej partii?, skazany zostaje Janusz Szpotański. Ten ?paszkwil? to satyryczna opera pt. ?Cisi i gęgacze, czyli bal u prezydenta?, w której znalazły się aluzje do aktualnej rzeczywistości polskiej i do Gomułki osobiście.
  • 16 lutego. 3145 studentów warszawskich składa do sejmu petycję o przywrócenie przedstawienia ?Dziadów?.
  • 29 lutego. Podczas Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Oddziału Warszawskiego ZLP literaci w przyjętej rezolucji domagają się wznowienia ?Dziadów?, protestują przeciwko nasileniu cenzury i żądają przywrócenia swobody twórczej. Z tego Zgromadzenia w eter leci nazwanie Stefana Kisielewskiego rządów Gomułki ?dyktaturą ciemniaków?.
  • 2 marca. Z zachodnich Niemiec nadchodzi do polskiego Episkopatu list 180 katolickich intelektualistów niemieckich z prośbą o wybaczenie i pojednanie niemiecko-polskie.
  • 3 marca. Minister oświaty i szkolnictwa wyższego nakazuje relegowanie studentów Uniwersytetu Warszawskiego za podpisanie listu w sprawie ?Dziadów?. Natychmiast przeciw temu protestują literaci: Jerzy Andrzejewski, Jacek Bocheński, Paweł Jasienica, Mieczysław Jastrun, Tadeusz Konwicki, Antoni Słonimski, Melchior Wańkowicz i Adam Ważyk. Prasa centralna rozpoczyna kampanię dezinformacyjną i nagonki na studentów.
  • 8 marca. Wczesnym rankiem na Pl. Jedności Robotniczej, przed Politechniką Warszawską, rozpoczyna się wiec protestu pod hasłem ?prasa kłamie?. Bezpośrednią przyczyną protestu był propagandowy, antystudencki paszkwil, zamieszczony w ?Sztandarze Młodych?. Zgromadzenie z minuty na minutę powiększa się, następuje zbiorowe palenie na stosie ?Sztandaru Młodych? i innych gazet, w końcu formuje się pochód manifestacyjny i ul. Polną kieruje się po najbliższą redakcję ?Życia Warszawy? (mieszczącej się u zbiegu Marszałkowskiej i Polnej). Bezkrwawo zatrzymuje ten pochód MO. Studenci wycofują się do w Wielkiej Auli Gmachu Głównego PW, by podjąć codzienne wiecowanie, upominające się o wolność słowa i o prawa obywatelskie pod hasłem ?Polska czeka na Dubczeka?. Tymczasem, ale w godzinach południowych, kilka tysięcy studentów gromadzi się w obronie swobód demokratycznych i w obronie relegowanych studentów na wiecu, na terenie Uniwersytetu Warszawskiego. Wiec ten krwawo rozbija sadystycznym pałowaniem MO z pomocą zwiezionych cywilów: z warszawskich zakładów pracy robotników-ormowców i zmobilizowanych oficerów rezerwy garnizonu warszawskiego. Studenci i obecni na wiecu profesorowie UW także bici byli powleczonymi gumą żelaznymi pałkami, a nawet łańcuchami. MO zatrzymało przy tym ponad 70 osób. Wiadomość o wydarzenia na UW błyskawicznie przeniosła się do innych warszawskich uczelni, więc Krakowskie Przedmieście i Aleje Jerozolimskie zapełniły się młodzieżą. Utarczki i bitwy z MO i ORMO toczyły się do wieczora. Do akcji włączyło się też ZOMO z Golędzinowa (wschodni Żerań), wyróżniający się wyposażeniem w długie pałki. Następnie rozpoczęły się codzienne, mimo brutalnego tłumienia, trwające do końca marca, wiece, manifestacje uliczne i strajki studentów warszawskich uczelni, a także uczelni m.in. Krakowa, Łodzi, Wrocławia, Poznania, Gdańska, Szczecina, Katowic, Radomia i Częstochowy. Na Politechnice Warszawskiej i na Uniwersytecie Warszawskim 21 marca, po wielodniowym wiecowaniu, zawiązały się strajki okupacyjne. Na wysokości zadania stanęli wtedy mieszkańcy Warszawy, gromadzący się dzień i noc pod murami tych uczelni oraz udzielając wszelkiej pomocy, zwłaszcza aprowizacyjnej strajkującym. Ostatecznie aresztowano ponad 2,5 tys. studentów i pracowników naukowych uczelni, wielu skazano na więzienie, wielu innych relegowano z uczelni lub pozbawiono pracy. Propagandyści komunistyczni, w codziennej prasie, ?ujawniają? tymczasem zmyślonych winowajców i przywódców studenckich protestów: miałaby to być ?bananowa młodzież?, czyli dzieci stalinowskich dygnitarzy partyjnych, w większości pochodzenia żydowskiego.
  • 19 marca. W Warszawie, w Sali Kongresowej Pałacu Kultury i Nauki, podczas spotkania z warszawskim aktywem partyjnym, Władysław Gomułka gwałtownie atakuje syjonizm oraz kosmopolityczne i sprawcze w ostatnich wydarzeniach postawy intelektualistów polskich, insynuując w ten sposób ich związek z pochodzeniem. Jest to hasło do wewnątrzpartyjnych rozgrywek i nagonki przeciw Żydom, jaką podjęła po tym partyjna frakcja, zgrupowana wokół Mieczysława Moczara (m.in. z Wojciechem Jaruzelskim).
  • 21 marca. List Episkopatu polskiego do Premiera Józefa Cyrankiewicza, wzywający do uwolnienia aresztowanych studentów, do zaniechania używania wobec studentów brutalnej siły i do powstrzymania prasy od kłamliwej dezinformacji.
  • 24 marca. Atak na studentów i rzekomych inspiratorów ich protestu przypuszcza Kazimierz Kąkol na łamach tygodnika ?Prawo i Życie?. We wszystkich polskich wyższych szkołach trwa ?rozliczenie? z ok. 8 tyś. studentami, zamykanie niektórych kierunków studiów i usuwanie z pracy ?reakcjonistów? profesorów. Następuje też kolejna zmiana preferencyjnych punktów w egzaminach wstępnych na wyższe uczelnie, promująca pochodzenie robotnicze i odbycie służby wojskowej przez kandydatów.
  • 8 kwietnia. Edward Ochab, w proteście przeciw kampanii antysemickiej, rezygnuje z przewodzenia Radzie Państwa, jego miejsce zajmuje dotychczasowy minister obrony Marian Spychalski, a nowym ministrem obrony zostaje Wojciech Jaruzelski.
  • 10 kwietnia. Bezprecedensowy atak w sejmie na poselskie Koło ?Znak?, jako ?politycznej reakcyjnej resztówki? w PRL. Była to odpowiedź władz na sejmową interpelację, w sprawie brutalnego traktowania studentów, jaką złożyli ci naiwni posłowie katoliccy.
  • 3 maja. Na Jasnej Górze i z ambon wszystkich kościołów w Polsce odczytany zostaje list Episkopatu popierający protestujących studentów.
  • 24 maja. Wierni ze Zbroszy Górnej k/Grójca, dla zmylenia MO, przez pola przeprowadzają Prymasa Stefana Wyszyńskiego, aby mógł poświęcić nową kaplicę. Kaplica jest powodem wielu szykan (m.in. takie jak zamknięcie parafialnego punktu katechetycznego), jakie zastosują miejscowe władze wobec wiernych.
  • 20 – 21 sierpnia. Operacja ?Dunaj?, czyli inwazja wojsk ZSRR, PRL, NRD, Węgier i Bułgarii na Czechosłowację doprowadziła do usunięcia Dubczeka i nowego bezwzględnego podporządkowania tego kraju Moskwie. Interwencja ta spotkała się z bierną postawą Czechów i Słowaków. Ponownie powszechnie zawisły w Czechosłowacji transparenty o treści: ?Ze Związkiem Radzieckim po wieczne czasy?. Udział LWP w tej inwazji odebrał mowę wszystkim Polakom, nawet – na krótko – sterowanej przez władze propagandzie. Twarz przed Polakami tak obnażył po raz pierwszy gen. Wojciech Jaruzelski.
  • 12 września. Śmierć Ryszarda Siwca, który cztery dni wcześniej, na Stadionie Dziesięciolecia w Warszawie, podczas ogólnopolskich dożynek, w proteście przeciw udziale LWP w inwazji na Czechosłowację, dokonał publicznego aktu samospalenia.
  • 30 września. Kolejny raz władze karcą Prymasa Stefana Wyszyńskiego odmową wydania paszportu, czyli odmową dyplomatycznego wyjazdu do Rzymu.
  • 15 października. Episkopat polski w liście do wiernych oskarża komunistyczne władze o naruszanie wolności Kościoła Katolickiego w Polsce.
  • 11 ? 16 listopada. Kolejny Zjazd PZPR z wymianą i odmłodzeniem kręgów przywódczych tej partii. Obecny na Zjeździe Leonid Breżniew, aktualny I Sekretarz KPZR odnosząc się do spraw Czechosłowacji, publicznie wysłowił obowiązywanie zasady radzieckiej, ?bratniej pomocy? krajom demokracji ludowej, w których zagrożone zostaną ?zdobycze socjalizmu?.
  • 14 listopada. Odbywają się rozprawy sądowe i po kolei zapadają wyroki więzienia za ?udział lub przywództwo w wypadkach marcowych?. Pierwsi skazani to ?młodzież bananowa? w osobach Józefa Dajczgewanda i Sławomira Kretkowskiego (po 2,5 roku więzienia). Następni z tej grupy to (wyroki w latach więzienia w nawiasach): Jan Lityński (2,5), Seweryn Blumsztajn (2), Adam Michnik (3), Henryk Szlajfer (2) i Barbara Toruńczyk (2).

1969

  • 2 kwietnia. Pod Zawoją, u stóp Policy, rozbija się pasażerski samolot ?Lot?-u, będący w rejsie Kraków-Warszawa. Giną załoga i wszyscy pasażerowie z przyczyn nigdy niewyjaśnionych. Nieoficjalna przyczyna to zestrzelenie rakietą uciekinierów do Austrii.
  • 17 maja. Władysław Gomułka składa oficjalną propozycję normalizacji stosunków Polski z Republiką Federacyjną Niemiec.
  • 18 czerwca. Po tajemniczym upadku z okna na III piętrze Lecznicy Rządowej w Warszawie umiera Jerzy Zawiejski, działacz i pisarz katolicki, poseł na sejm w Kole ?Znak? i członek Rady Państwa z ramienia tego Koła poselskiego.
  • 14 października. Podwyżka cen alkoholi ? wódek średnio o 15% i win średnio o 10%.

1970

  • 24 lutego. Kończy się proces ?taterników?: Macieja Kozłowskiego, Jakuba Karpińskiego, Krzysztofa Szymborskiego, Małgorzaty Szpakowskiej i Marii Tworkowskiej, oskarżonych o zbieranie, opracowywanie i przekazywanie za granicę materiałów (m.in. dotyczących Marca?68) szkalujących PRL oraz o przemyt przez Tatry do Polski publikacji i wydawnictw ?Kultury? Jerzego Giedroycia. Wszyscy zostają skazani na 3,5 lub 4 lata więzienia.
  • W lutym rozpoczęły się negocjacje polsko-zachodnioniemieckie w sprawie normalizacji stosunków.
  • 15 kwietnia. Sejm zwiększa uprawnienia karne Kolegiów ds. wykroczeń.
  • 3 maja. We Wrocławiu odbywają się kościelne uroczystości 25 rocznicy powrotu polskiej organizacji kościelnej na odzyskane Ziemie Zachodnie i Północne.
  • 31 maja. Podwyżka cen kawy o 50%.
  • 5 czerwca. Zbigniew Iwanicki uprowadza na Zachód samolot ?LOT?-u.
  • 20 czerwca. Po rozpracowaniu przez tajnych współpracowników SB, zatrzymanych zostaje 25 osób z konspiracyjnej organizacji ?Ruch? (w tym m.in. Andrzej Czuma i Stefan Niesiołowski). Oskarżeni są na podstawie zeznań współpracownika (późniejszego TW) o ?próbę spalenia? Muzeum Lenina w Poroninie, która była przygotowaną prowokacją SB.
  • 7 grudnia. Willy Brandt, kanclerz RFN i Józef Cyrankiewicz podpisują w Warszawie układ o podstawach normalizacji wzajemnych stosunków między RFN a PRL. Za uznanie granicy na linii Odry i Nysy Łużyckiej strona polska zobowiązała się do niestawiania przeszkód w wyjazdach do RFN osobom poczuwającym się bycia Niemcami (do połowy lat 70-tych Niemcami poczuło się aż ok. 65 tyś. obywateli).
  • 12 grudnia. W sobotni wieczór radio i telewizja nadają komunikat o ?regulacji cen? ? oczywiście w górę – 46-ciu grup artykułów rynkowych.
  • 14 ? 21 grudnia. W poniedziałek, w odpowiedzi na podwyżkę wybuchają – narastające już wraz z potęgującym się od dłuższego czasu kryzysem gospodarczym – protesty, demonstracje i strajki robotnicze na Wybrzeżu. Rozpoczyna je 14 grudnia masowy protest w Stoczni Gdańskiej, której załoga sformowała pochód, który dotarł pod budynek Komitetu Wojewódzkiego PZPR. Tam rozwinęła się potyczka z oddziałami MO, która zamieniła się w starcia z pierwszymi ofiarami do końca dnia. Trójmiasto władze odcięły od świata blokując m.in. telefony. Następnego dnia do strajku przyłączyły się Stocznia Gdyńska, Port Północny i Stocznia Remontowa w Gdańsku, powstaje Międzyzakładowy Komitet Strajkowy (m.in. z Lechem Wałęsą), pojawiają się postulaty polityczne (m.in. wolności słowa i religii, ustąpienia władzy). Trójmiasto obsadzają oddziały wojskowe, a Gomułka zezwala im na użycie broni przeciw robotnikom. Doszło powtórnie do starć i spalenia budynku KW PZPPR. W Gdyni 17 grudnia dochodzi natomiast do ataku wojska z użyciem broni i masakry robotników świtem idących do pracy. Walki przeniosły się na cały teren Trójmiasta, do protestu przyłączyła się Stocznia Szczecińska i cały szereg następnych zakładów (m.in. w Elblągu, Słupsku i Tczewie. Gomułka do stłumienia buntu użył 61 tyś. wojska, ZOMO i MO; 1700 czołgów; 1750 transporterów opancerzonych; 8700 samochodów; 108 samolotów i śmigłowców; 100 tyś. ton amunicji i sprzętu wojskowego; całego, krajowego zapasu środków chemicznych. Ofiary tej ?armii? to – wg oficjalnych danych – 45 zabitych; 1164 rannych; 1700 osób zatrzymanych; 3300 osób zarejestrowanych w kartotekach SB, jako podejrzanych i poddawanych następnie stałej lub okresowej inwigilacji.
  • 20 grudnia. Władysław Gomułka zostaje usunięty ze stanowiska I sekretarza KC PZPR. Nowym I sekretarzem wybrany zostaje Edward Gierek. Piotr Jaroszewicz zostaje premierem, a Józef Cyrankiewicz przewodniczącym Rady Państwa.

1971

  • 20 stycznia. Edward Gierek, nowy ?przywódca narodu?, w celu poprawy wizerunku władzy komunistycznej postanawia odbudować Zamek Warszawski. W tym samym celu, łagodząc politykę paszportową oraz zezwalając na posiadanie konta walutowego w PKO SA, otwiera drogę do podróży do krajów zachodnich. Był to z pozoru gest w kierunku emigracji polskiej, mogący teraz ułatwiać kontakty z rodziną w kraju. W rzeczywistości był to ruch w kierunku wyłudzenia od obywateli każdej ilości walut.     Bank PKO SA wypłacał bowiem posiadane środki walutowe na potrzeby wewnętrzne w tzw. bonach dolarowych (z przelicznikiem 1 dolar = bon dolarowy o nominale 1), a tym właścicielom kont, którzy uzyskali paszport i zgodę na podróż na zachód odmierzane kwoty w walutach kraju docelowego.       W przyszłości, po rzuceniu hasła budowy ?drugiej Polski?, ekipa Gierka modyfikując przepisy o gospodarce gruntami ułatwiła ich wywłaszczanie i zawłaszczanie pod m.in. ogródki działkowe (dla robotników, szarych członków PZPR, FJN czy radnym rad narodowych) oraz pod budownictwo prywatnych ?daczy? (głównie prominentów partyjnych). Na jeszcze lepszą konsolidację i powiększanie szeregów PZPR bardzo dobrze też wpłynęły ?kopertówki? i talony. ?Kopertówki? były to gotówkowe premie, wydawane przy podpisywaniu listy obecności na zebraniach Podstawowych Organizacji Partyjnych (w skrócie ?pop? oznaczającym najniższą komórkę struktury PZPR). Talony to były kwity, umożliwiające zakup niedostępnych towarów i po cenach niższych niż rynkowe. Talony były rzeczową, okazjonalną gratyfikacją zasług towarzyszy, zwłaszcza ulokowanych w zasobach kadrowych (ludzi mających najwyższe zaufanie PZPR i przeznaczonych do piastowania stanowisk kierowniczych).

Talony partyjne i bony towarowe otworzyły natychmiast wtórny, ale dozwolony rynek walutowy. Posiadaniu bonów dolarowych przez obywateli spowodowało powstanie SB-eckiego przedsiębiorstwa ?Pewex? z siecią sklepów, sprzedających za te bony towary pochodzenia zagranicznego, a z czasem także niedostępne towary krajowe. Oczywistą więc rzeczą była rynkowa cena w bonach talonów towarowych i wtórny ich obieg, sygnalizowany w codziennych gazetach powtarzającymi się ogłoszeniami ?sprzedam/kupię bony/talony? i dobrze także kontrolowany przez ?cinkciarzy?, głównie rodem z SB.

  • 22 ? 25 stycznia. W stoczniach Szczecina i Trójmiasta ponownie jednak wrze ? trwają wiece i zebrania załóg, żądających wycofania fałszywych informacji propagandy prasowej o zadowolonych robotnikach i o masowych zobowiązaniach produkcyjnych, nadrabiających straty z ?grudniowych przerw pracy?; żądających obniżki niezmienionych dotąd cen na rynku i wolnych wyborów do związków zawodowych. Stocznie uspokaja po kolei Edward Gierek, który w Gdańsku stawia stoczniowcom sławne pytanie: ?No, więc jak: pomożecie??
  • 6 ? 7 lutego. Plenum KC PZPR oskarża Gomułkę o ?poważne błędy w kierowaniu partią, które doprowadziły do osłabienia więzi ze społeczeństwem?.
  • 11 lutego. W Łodzi wybucha strajk najmniej w kraju zarabiających włókniarek, protestującym przeciwko podwyższonym cenom i żądającym poprawy zaopatrzenia rynku. Do tego strajku przyłącza się następnych 32 zakładów pracy. Władza ustępuje i 15 lutego premier Piotr Jaroszewicz ogłasza wreszcie wycofanie grudniowych podwyżek.
  • 3 marca. Piotr Jaroszewicz spotyka się z Prymasem Stefanem Wyszyńskim, stawiającym żądanie publiczno-prawnego uznania przez władze Kościoła. Ostatecznie rozmowa przynosi tylko ?przyrzeczenie władzy? złagodzenia ograniczeń budownictwa sakralnego.
  • 18 kwietnia. Zapowiedziane zostało zwolnienie rolników z obowiązkowych dostaw produktów rolnych (kontyngentów) oraz objęcie ludności wiejskiej ubezpieczeniami społecznymi.
  • 1 maja. Kontrmanifestacje mieszkańców Gdańska i Gdyni, maszerujących z kwiatami na groby i miejsca śmierci ofiar Grudnia?70 oraz żądających ukarania ich morderców. MO i SB nie interweniują.
  • Sierpień. W ramach polityki niszczenia polskich pamiątek i dziedzictwa narodowego na Kresach Wschodnich władze ZSRR podejmują decyzję o dokończeniu (był już miejskim śmietnikiem) dewastacji Cmentarza Orląt Lwowskich we Lwowie. Odbyło się to bez żadnej reakcji władz PRL.
  • 4 września. Plenum KC PZPR uznaje, że ?konstytucja PRL z 1952 r. spełniła swoją funkcję? i że należy już ją poprawić.
  • 6 października. Bracia Jerzy i Ryszard Kowalczykowie wysadzają aulę Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Opolu, ?przygotowywaną? do uroczystości, w PRL obchodzonego w tym czasie, święta funkcjonariuszy SB i MO. Zostaną za to skazani ostatecznie na kary po 25 lat więzienia.
  • 23 października. Stefan Niesiołowski, Andrzej i Benedykt Czumowie, Emil Morgiewicz oraz Marian Gołębiewski, działacze niepodległościowej grupy ?Ruch?, ostatecznie oskarżeni o ?przygotowywanie obalenia przemocą ustroju komunistycznego w PRL? zostają skazani wyrokami od 7 do 4 lat więzienia.
  • 6 ? 11 grudnia. Koniec złudzeń, co do ekipy Gierka. Zjazd PZPR uchwala program ?dynamicznego rozwoju budownictwa socjalizmu w PRL?.

1972

  • 1 stycznia. Władze otwierają granice zachodnią. Odtąd można z dowodem osobistym i tzw. książeczką walutową (pozwolenie na posługiwanie się pieniędzmi krajów demokracji ludowej) odwiedzić NRD. Wycieczki Polaków do NRD stały się bardzo ?modne?, bo umożliwiły masowy wykup towarów z enerdowskich sklepów.
  • 8 stycznia. ?Zamrożenie? cen artykułów spożywczych i części cen artykułów przemysłowych. Jeszcze w tym samym roku nastąpi ich ?taktyczna? obniżka i ?stabilizacja?.
  • 21 lutego. Władze PRL ?dynamiczny rozwój budownictwa socjalizmu? pragną rozpocząć od budowy w Polsce elektrowni atomowych.
  • 6 marca. Na tej drodze PRL wspiera też ZSRR ?fundując? Hutę Katowice.
  • 22 marca. W Zbroszy Górnej 150 milicjantów burzy społecznie zbudowaną, prowizoryczną kaplicę-namiot. Milicjanci przy tej okazji ?aresztują?, czyli kradną tabernakulum.
  • 10 ? 11 maja. Trwa entuzjazm władz w zamiarach ?dynamicznego rozwoju budownictwa socjalizmu?. Podczas Plenum KC PZPR Edward Gierek objawia zamiar zbudowania ?drugiej Polski?.
  • 17 maja. W Bonn niemiecki Bundestag ratyfikuje polsko-niemiecki traktat o podstawach normalizacji wzajemnych stosunków między RFN a PRL. Nawiązanie stosunków dyplomatycznym następuje zaś cztery miesiące później.
  • 31 maja ? 1 czerwca. Wizyta w Polsce Richarda Nixona, prezydenta USA zapowiada napływ do PRL amerykańskich kredytów.
  • 26 czerwca. Papież Paweł VI zatwierdza polską administrację kościelną na Ziemiach odzyskanych.
  • 2 ? 6 października. Edward Gierek składa wizytę we Francji, gdzie podpisuje deklarację o ?przyjaźni i współpracy? oraz zaciąga kredyty.

1973

  • 26 marca. Następuje samolikwidacja, opanowanego od czasów stalinowskich przez komunistycznych studentów Zrzeszenia Studentów Polskich. Jego miejsce zajmuje Socjalistyczne Związek Studentów Polskich.
  • 11 kwietnia. Władze powołują ?nowe ZMP?, czyli Federację Socjalistycznych Związków Młodzieży Polskiej. Wraca do tej Federacji ?socjalistyczny? od 1948 r. tzw. Związek Harcerstwa Polskiego.
  • 22 kwietnia. W Nowej Hucie komunistyczna feta uzależnienia od ZSRR: odsłonięty zostaje urodzinowy Pomnik Lenina.
  • 21 lipca. Na święto 22 lipca władza wprowadza pierwszą wolną sobotę.
  • 27 września. Sejm zmienia ordynację wyborczą do rad narodowych. Odtąd FJN staje się jedyną organizacją uprawnioną do zgłaszania list kandydatów.
  • 22 listopada. Sejm w ustawie o zmianie konstytucji przywraca jednoosobowe organy administracji państwowej, tj. urzędy wojewodów, prezydentów miast i naczelników gmin, rady narodowe zaś podporządkowuje strukturom PZPR.

1974

  • 21 stycznia. Podwyżka cen alkoholu, benzyny i marż gastronomicznych.
  • 29 maja. Sejm znajduje sposób na ?uspołecznienie? rolnictwa i uchwala ustawę o możliwości przekazywania Skarbowi Państwa przez rolników własnych gruntów w zamian za rentę rolniczą.
  • 26 czerwca. Sejm uchwalając nowy kodeks pracy w następującym duchu: ?przepisy prawa pracy powinny być tłumaczone i stosowane zgodnie z zasadami ustroju i celami PRL?, pomija ?pragmatycznie? prawo do strajku.
  • 1 sierpnia. Podczas obchodów 30-tej rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego, demonstracyjny masowy pochód na Powązki, do powstańczych grobów.
  • 8 ? 13 października. Rewizyta Edwarda Gierka w USA przynosi dalsze kredyty amerykańskie.
  • 12 grudnia. Na Zjeździe Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich powstają wytyczne ?propagandy sukcesu? w środkach masowego przekazu, zwłaszcza w telewizji. Są to m.in. zalecenia tłumienia wszelkich przejawów krytyki władzy, fałszowania danych statystycznych i sprawozdań, starannego reżyserowania spotkań, narad i podróży dygnitarzy partyjnych, lansowania gigantomanii.
  • 12 grudnia. Polscy intelektualiści piszą (List 15) do władz w sprawie Polaków w ZSRR, pozbawionych kontaktu z polską kulturą i dostępu do polskich szkół.

1975

  • 28 maja. Ustawa sejmowa o likwidacji powiatów i powstaniu w PRL 49 województw. Ma ona na przybliżyć partyjne i państwowe struktury władzy, zwłaszcza w celu wzmożenia kontroli PZPR nad terenowymi organami administracyjnymi.
  • 16 lipca. Z lotniska w Gawłówku, samolotem An-2, próbuje uciekać do Austrii Dionizy Bielański. Zostaje, niestety, zestrzelony nad Czechosłowacją.
  • 28 ? 29 lipca. W PRL przebywa Gerald Ford, prezydent USA.
  • 30 lipca. 33 spawaczy podejmuje skuteczny strajk z powody zaniżonych zarobków.
  • 16 sierpnia. Podwyżka cen papierosów.
  • 26 wrzesień. Podpisany zostaje ?traktat? gospodarczy PRL-ZSRR. Brzmi to jak szyderstwo ze społeczeństwa polskiego, cierpiącego na niedostatek towarów rynkowych, właśnie z powodu wasalskich obowiązków PRL wobec ZSRR. Wyjaśnia to polski dowcip: ?Na pytanie, jaki jest związek mięsa z pustymi półkami, odpowiedź brzmi ? Związek Radziecki!?
  • 5 grudnia. 59 intelektualistów polskich w liście do władz protestuje przeciwko zapowiadanym zmianom w konstytucji (wpisanie artykułów o kierowniczej roli PZPR w PRL, jako państwie socjalistycznym i o ?wieczystym? sojuszu z ZSRR) oraz żąda zapewnienia praw obywatelskich (wolności sumienia i praktyk religijnych, wolności pracy i zrzeszania się w wybranej reprezentacji zawodowej, prawa do strajku, zniesienia cenzury oraz wolności słowa i informacji, autonomii wyższych uczelni i wolności nauki).
  • 8 ? 12 grudnia. Zjazd PZPR odpowiada intelektualistom, że tak PRL wkracza ?w etap budowy rozwiniętego społeczeństwa socjalistycznego?.

1976

  • 9 stycznia. Episkopat polski ogłasza protest przeciwko projektowanym zmianom konstytucji. Podobny memoriał ogłasza 101 wybitnych przedstawicieli polskiej kultury.
  • 10 lutego. Sejm przy jednym głosie sprzeciwu (Stanisława Stommy z Koła ?Znak?) przyjmuje zmiany w konstytucji, przeciwko którym w imieniu Polaków sprzeciwiał się Episkopat i protestowali intelektualiści.
  • 22 lutego. Przy Komendzie Stołecznej MO władze powołują pierwszy Oddział Antyterrorystyczny MO.
  • 24 czerwca. Ogłoszona zostaje podwyżka cen mięsa o 69%, drobiu o 30%, masła i serów o 50% oraz cukru o 100%.
  • 25 czerwca. W na podwyżkę cen strajkami najsilniej odpowiadają robotnicy Ursusa, Radomia i Płocka. Doszło do strajków także w fabrykach warszawskich i łódzkich oraz wielu innych (m.in. we Wrocławiu, Gdańsku, Poznaniu, Grudziądzu). Oficjalnie wiadomo, że w sprzeciwie stanęło 97 zakładów w 27 województwach i ok. 55 tyś. robotników. Strajki natychmiast i brutalnie pacyfikuje MO, ale też podwyżkę bezzwłocznie wycofuje premier Piotr Jaroszewicz. Dotrą po tym informacje o wielu zatrzymaniach i torturach przez MO (nową metodą ?ścieżki zdrowia?) aresztowanych robotników, sądach doraźnych i wysokich wyrokach, o zwolnieniach z pracy (np. w Radomiu i Ursusie ponad 1,1 tyś. robotników). Spontanicznie organizuje się więc w Warszawie, 17 lipca, społeczny, jawnie działający Komitet Obrony Robotników, który niesie bezpośrednią pomoc prawną aresztowanym, pomoc materialną ich rodzinom i zwolnionym z pracy robotnikom oraz przeprowadza zbiórki potrzebnych środków pieniężnych. Formalnie, Komitet Obrony Robotników, jako grupa oporu wobec władzy, zawiązuje się 23 września i przekształca w Komitet Samoobrony Społecznej ?KOR? z ?Biuletynem Informacyjnym?, jako własną gazetą.
  • 20 lipca. Pierwsze wyroki na zatrzymanych w czerwcu robotnikach. W procesach ?ursuskim? padają wyroki więzienia od 3 do 5 lat; w procesie ?radomskim? natomiast od 3 do 10 lat.
  • 16 sierpnia. Władze wprowadzają reglamentację (kartki) cukru 2 kg na głowę w miesiącu.
  • 9 września. Episkopat polski protestuje przeciw represjom władz wobec robotników i drastycznie niesprawiedliwym wyrokom.
  • 27 września. Sąd Najwyższy rewiduje wydane wyroki i obniża kary 7 robotnikom z Ursusa.
  • 29 września. Wychodzi pierwszy numer ?Komunikatu KOR?, drugiej gazety KOR, informującej o bieżących wydarzeniach i działaniach Komitetu Obrony Robotników.
  • 29 listopad. 28 profesorów kieruje do sejmu apel o zbadanie przebiegu strajków w Ursusie, Radomiu i Płocku oraz metod represji zastosowanych do robotników i członków KOR.
  • 1 grudnia. Plenum KC PZPR oświadcza narodowi, że naprzeciw powstałym problemom rynkowym przyjdzie ?bratnia pomoc? z ZSRR w postaci ?dostawy tłuszczów za 1,5 mld dolarów i 1 mln ton zboża?.  Chyba nie dostawy a zwroty?
  • 7 grudnia. Dociera wiadomość o zaciągnięciu przez PRL nowego, długoterminowego kredytu w wysokości 650 mln marek w bankach RFN.

1977

  • 1 lutego. Na Zjeździe Związku Literatów Polskich grupa literatów poddała krytyce kierownictwo Związku za nie podjęcie obrony tych z nich, którzy stanęli w obronie robotników Czerwca?76.
  • 3 lutego. Rada Państwa korzysta z prawa łaski wobec niektórych skazanych za uczestnictwo w wydarzeniach Czerwca?76.
  • 25 lutego. Odbywa się premiera filmu ?Człowiek z marmuru? reżyserii Andrzeja Wajdy.
  • 3 marca. Rada Państwa, po 10 latach zwłoki, ratyfikowała Międzynarodowy Pakt Praw Gospodarczych, Społecznych i Kulturalnych.
  • 26 marca. Powstaje Ruch Obrony Praw Człowieka i Obywatela (w skrócie ROPCiO) z programem solidarnego działania w sprawach rzeczywistego przestrzegania praw człowieka oraz walki o pełną suwerenność i niepodległość Polski. Założycielami są m.in. Andrzej Czuma, Leszek Moczulski, gen. Mieczysław Boruta-Spiechowicz i Wojciech Ziembiński. Ruch ten nie przewidywał ani formalnego przewodnictwa, ani formalnego członkostwa. Wydawał czasopismo ?Opinia? w 2 tys. egzemplarzy nakładu.
  • 7 maja. Morderstwo na studencie Uniwersytetu Jagiellońskiego Stanisławie Pyjasie, współpracowniku KOR. Sprawcy ?nieznani?.
  • 9 maja. Powstaje Biuro Interwencji KSS ?KOR?.
  • 15 maja. Po 17 latach walki z władzami następuje poświęcenie pierwszego kościoła w Nowej Hucie.
  • 15 maja. Po mszy żałobnej Stanisława Pyjasa ulicami Krakowa przeciąga wielka manifestacja.
  • 24 maja. Głodówka 14 osób w warszawskim Kościele św. Marcina w obronie 5-ciu robotników, ciągle przetrzymanych w więzieniach za uczestnictwo w strajkach w Ursusie i w Radomiu w 1976 r. i przeciwko represjonowaniu działaczy KOR.
  • 12 lipca. Edward Gierek na łamach prasy wyjaśnia: ?Chodzi o to, że niektóre [opozycyjne ? red.] grupy usiłują postawić na porządku dziennym problemy, które dawno zostały w naszym kraju rozstrzygnięte?.
  • 19 lipca. Dekret Rady Państwa o amnestii, która objęła aresztowanych w Czerwcu?76 robotników i przetrzymywanych członków KOR.
  • 1 sierpnia. W Zalewie Solińskim znalezione zostały zwłoki studenta UJ Stanisława Pietraszki, który jako ostatni widział żywego Stanisława Pyjasa.
  • 29    sierpnia. Edward Gierek pobiera nowy kredyt 2 mld marek w bankach zachodnioniemieckich.
  • 11 września. Na dorocznych Dożynkach Piotr Jaroszewicz skarży się na drugi rok nieurodzajów zbóż w Polsce.
  • 1 grudnia. Podczas wizyty u komunistów włoskich we Włoszech ma miejsce historyczny epizod: Papież Paweł VI przyjmuje Edwarda Gierka, jako pierwszego z przywódców komunistycznych krajów.
  • 29 ? 31 grudnia. W celu zbadania przestrzegania praw człowieka wizytę w PRL składa Jimmy Carter, prezydent USA.

1978

  • 6 stycznia. Prymas Stefan Wyszyński w kazaniu świątecznym Trzech Króli kolejny raz upomina się od władzy poszanowania praw Kościoła.
  • 11 stycznia. 58 osób, w tym 17 profesorów i 8 docentów, zakłada Towarzystwo Kursów Naukowych. Podczas wykładu Adama Michnika w ramach TKN, w Krakowie, wkracza MO i brutalnie rozpędza zgromadzonych.
  • 23 lutego. W Katowicach powstaje Komitet Założycielski Wolnych Związków Zawodowych Górnego Śląska.
  • 19 marca. Podwyżka cen benzyny o 20% (średnio 2 złote od jej litra).
  • 6 ? 8 kwietnia. Na Zjeździe Związku Literatów Polskich rozwinęła się krytyczna dyskusja o sytuacji w kulturze polskiej. Bezkompromisowej krytyce polityki kulturalnej władz poświęcił swe wystąpienie Andrzej Braun, domagając się m.in. zniesienia cenzury i upominając się o naukę historii bez zafałszowań takich jak sprawa Katynia.
  • 29 kwietnia. Komitet Założycielski Wolnych Związków Zawodowych Wybrzeża (w składzie z Bogdanem Borusewiczem, Bogdanem Lisem, Aliną Pieńkowską i Lechem Wałęsą) powstaje w Gdańsku.
  • 15 sierpnia. We Wrocławiu powstaje Związek Narodowy Katolików, założony m.in. przez Romualda Szeremietiewa. Później Związek ten wchłonie Konfederacja Polski Niepodległej, powitej po podziale ROPCiO.
  • 31 sierpnia. Podwyższenie cen skupu mleka średnio o 50 gr za litr ma poprawić zaopatrzenie miast w mleko i sytuację rolników.
  • 16 października. Na Konklawe w Rzymie papieżem obrany zostaje kardynał Karol Wojtyła, który przyjmuje imię Jana Pawła II.11 listopada. Przy Grobie Nieznanego Żołnierza w Warszawie i przy Pomniku Króla Jana III Sobieskiego odbywają się nielegalne obchody Święta Niepodległości. W Gdańsku organizuje je wyodrębniona z ROPCiO grupa Ruchu Młodej Polski z Aleksandrem Hallem.
  • 14    listopada. Pierwsze zebranie Konwersatorium ?Doświadczenie i Przyszłość?, które utworzyli opozycyjni i partyjni dziennikarze z inicjatywy Stefana Bratkowskiego.
  • 31 grudnia. Nowy rok witać będzie PRL z unieruchomioną w wieczór sylwestrowy, gwałtownym atakiem zimy, komunikacją. Natura, czyli ?zima stulecia? zniszczy za parę tygodni gospodarkę PRL i obnaży przed społeczeństwem ?propagandę sukcesu? i bezradność władzy.

1979

  • 15 lutego. Zziębniętą Warszawą (unieruchomiony transport kolejowy zdążył wychłodzić warszawskie elektrociepłownie, a także w wielu budynkach doprowadził do popękania instalacji centralnego ogrzewania i wodno-kanalizacyjnej) wstrząsnął tragiczny wybuch nieszczelnej instalacji gazu w Rotundzie PKO przy skrzyżowaniu Marszałkowskiej z Alejami Jerozolimskimi. Były śmiertelne ofiary.
  • Luty, druga połowa miesiąca. Wielki atak zimy paraliżuje życie północnej części (licząc od równoleżnika biegnącego przez Radom) PRL. Teraz śnieżyce zasypały, mimo uruchomienia odśnieżania oraz wszelkiego sprzętu i wojska, na wiele dni wszystkie drogi i koleje (z osobowymi pociągami przykrytymi po dach). W kwietniu ten śnieg przyniesie w konsekwencji dewastatorskie powodzie, zwłaszcza w północno-wschodnim dorzeczu Wisły. Gwałtowne powodzie w czerwcu powtórzą się ? jak słuszny dopust Boży ? w południowej Polsce.
  • 2 marca. Skazanie na 1 rok więzienia Kazimiera Świtonia, inicjatora założenia Wolnych Związków Zawodowych na Śląsku. Powszechny protest uwalnia skazanego po kilku dniach.
  • 20 marca. Strajk robotników Wydziału W-4 Stoczni Gdańskiej w sprawie płac zakończony został kompromisem robotników z dyrekcją Stoczni.
  • 21 marca. Komunistyczna bojówka (z warszawskiego uniwersyteckiego SZSP) dokonuje napadu na mieszkanie Jacka Kuronia, w którym odbywał wykład Uniwersytetu Latającego, utworzonego w październiku 1977 r. z inspiracji KOR.
  • 18/19 kwietnia. W przeddzień rocznicy urodzin Lenina dokonana zostaje w Nowej Hucie, częściowo udana próba wysadzenia pomnika wodza rewolucji. Aresztowano 203 podejrzane osoby, związane z KOR i ROPCiO; sprawców jednak nie wykryto.
  • 19 maja. Konwersatorium ?Doświadczenie i Przyszłość? przedstawia władzy opracowany raport o coraz gorszym stanie państwa i wskazuje drogi jego poprawy.
  • 30 maja. Podobny raport o ?dramatycznej sytuacji gospodarczej, społecznej i moralnej w PRL? ogłasza KSS ?KOR?.
  • 2 ? 10 czerwca. Historyczna, przełomowa wizyta w Polsce Papieża Jana Pawła II. Na Pl. Piłsudskiego (wtedy Pl. Zwycięstwa?) świat i Polacy usłyszą modlitwę: ?Niech zstąpi Duch Twój i odnowi oblicze Ziemi. ? Tej Ziemi!?, wysłuchaną przez Pana latem 1980 r. Po Warszawie Jan Paweł II odwiedził Gniezno, Częstochowę, Oświęcim, Kalwarię Zebrzydowską, Wadowice, Nowy Targ i Kraków spotykając się z ok. 10-ciu milionami wiernych. Mit partyjnej propagandy o przywiązaniu Polaków do komunizmu został ośmieszony i obalony.
  • 29 lipca. Podwyżka cen paliwa: benzyna i olej opałowy drożeją o 2 zł za litr.
  • 1 września. Powstaje Konfederacja Polski Niepodległej Leszka Moczulskiego.
  • 30 października. USA udzielają PRL kolejnego, ratunkowego kredytu w wysokości 500 mln dolarów.
  • 11 listopada. Manifestacja patriotyczna przed Grobem Nieznanego Żołnierza w Warszawie. MO aresztuje organizatorów: m.in. Andrzeja Czumę, Wojciecha Ziembińskiego i Bronisława Komorowskiego.
  • 15 listopada. Władza zakazuje wywożenia bez cła upominków bardziej cennych niż 1000 zł.
  • 23 grudnia. Prymas Stefan Wyszyński informuje Polaków o zagrożeniu bytu Jasnej Góry: częstochowskie władze postanawiają odciąć Klasztor od miasta trasą szybkiego ruchu. Na szczęście to poskutkowało i trasa nigdy nie powstała.

1980

  • 1 stycznia. Wprowadzenie limitów zużycia paliw i energii w jednostkach gospodarki uspołecznionej PRL.
  • 9 lutego. Główny Urząd Statystyczny po raz pierwszy ujawnia przed społeczeństwem spadek w 1979 r. dochodu narodowego.
  • 18 lutego. Edward Gierek wymienia premiera Jaroszewicza na premiera Edwarda Babiucha.
  • 21 kwietnia. Na krakowskim Rynku, w proteście przeciw przemilczaniu zbrodni katyńskiej i przeciw uprawiania kłamstwa w tej sprawie, samospalenia dokonuje emeryt Walenty Badylak.
  • 7 maja. Konferencja Episkopatu kolejny raz ostrzega Edwarda Gierka i władze PRL o negatywnych zjawiskach społecznych i wzywa do przeprowadzenia reform. Biskupi powtarzają to ostrzeżenie podczas uroczystości na Górze Św. Anny 28 czerwca.
  • 1 lipca. Podwyżka cen mięsa. Wybucha fala strajków w ok. 200 zakładach pracy, ale tym razem jest to wyraz niezadowolenia mniejszych fabryk i małych miast. Wiadomości o najostrzejszych protestach docierają 8 lipca ze Świdnika k/Lublina i 13 lipca z Lublina. W Lublinie podnoszone jest przy okazji żądanie wolnych wyborów do związków zawodowych.

Przez Lublin i Świdnik biegła od lat powojennych kolejowa, tranzytowa trasa przewozu do ZSRR danin polskiego węgla i żywności. W tym czasie przygotowywana była Olimpiada w Moskwie, po napaści ZSSRR na Afganistan w listopadzie 1979 r. i po rozpoczętej tam wojnie zbojkotowana przez kraje zachodnie. Przez Lublin toczyły się nieprzerwanie transporty polskiego zaopatrzenia do organizującej olimpiadę Moskwy. Kiedy 15 lipca strajkujący kolejarze lubelscy zatrzymali ruch na torach sytuacja stała się dla władzy groźna. Także dlatego, że kolejarze sprawdzili zawartość zatrzymanych transportów i znaleźli w nich mięso. Po tym ?odkryciu? protest gwałtownie wzmógł się i upowszechnił w Lubelskiem do tego stopnia, że przybywa tam pospiesznie, nastawiona negocjacyjnie rządowa komisja z Mieczysławem Jagielskim. Porozumienie w sprawach zaopatrzenia i socjalnych 2O lipca warunkowo zatrzymuje strajki lubelskie.

  • 31 lipca. Czas silnych upałów i wakacji nie przeszkadza jednak pogarszaniu się zaopatrzenia rynku, toteż wybuchają nowe, rozproszone po Polsce strajki: tym razem podejmuje następnych ok. 85 tyś. robotników ze 177 fabryk (m.in. w Łodzi, Wrocławiu, Lublinie i Warszawie). 14 lipca, z powodu aresztowania członkini wolnych związków zawodowych Anny Walentynowicz, staje jako pierwsza Stocznia Gdańska im. Włodzimierza Lenina. Kiedy do tego strajku przyłączają się prawie wszystkie zakłady Trójmiasta, to władze lokalne powtarzają manewry z Grudnia?70, m.in. odcinając łączność telefoniczną Trójmiasta z resztą kraju i wzywając wojsko do wzmocnienia MO i ZOMO.
  • 16 sierpnia. W Gdańsku powstaje Międzyzakładowy Komitet Strajkowy z przywódcami Grudnia?70 i Lechem Wałęsą na czele. Już następnego dnia Komitet ogłasza 21 historycznych postulatów z politycznymi włącznie (wyrażającymi żądania m.in. uwolnienia więźniów politycznych, przywrócenia do pracy robotników zwolnionych po strajkach w 1970 i 1976 roku oraz akceptacji działalności wolnych związków zawodowych; zagwarantowania prawa do strajku; wolności słowa i druku; zniesienia przywilejów aparatu PZPR, SB i MO; wolnych sobót; skutecznych antykryzysowych działań władzy).
  • 18 sierpnia. Rozpoczyna strajk Stocznia Szczecińska im. Adolfa Warskiego. Powstaje tam również MKS z Marianem Jurczykiem i postulatami podobnymi do gdańskich.
  • 21 sierpnia. Do Trójmiasta przybywa komisja rządowa Mieczysława Jagielskiego i proponuje gdańskiemu MKS-owi podjęcie negocjacji.
  • 23 sierpnia. MKS w Gdańsku wydaje pierwszy numer Strajkowego Biuletynu ?Solidarność?, m.in. z projektem Pomnika Poległych w Grudniu?70 Stoczniowców. W tym samym dniu na całym Wybrzeżu wybucha strajk generalny.
  • 24 sierpnia. Przy gdańskim MKS-ie powstaje Komisja Ekspertów z Tadeuszem Mazowieckim na czele i złożona głównie z przybyłych z Warszawy przedstawicieli KSS ?KOR?.
  • 24 sierpnia. W Warszawie pierwsze przesilenie władzy: zmienia się skład Biura Politycznego KC PZPR; ustępuje Edward Babiuch, a nowym premierem zostaje Józef Pińkowski.
  • 26 sierpnia. Na Jasnej Górze wypowiada się Prymas Stefan Wyszyński, a kazanie cenzurując skrótami retransmituje Polskie Radio. Prymas wzywa strajkujących do rozwagi, ale też ? poddając ostrej krytyce politykę władzy – staje po ich stronie, co przebija się wyraziście nawet w pociętej cenzurą transmisji radiowej kazania.
  • 27 sierpnia. Cała Polska przystępuje do strajków solidarnościowych, a w Gdańsku i w Szczecinie rozpoczynają się negocjacje MKS-ów z komisjami rządowymi.
  • 28 sierpnia. Ambasador ZSRR wzywa Edwarda Gierka ?na dywanik? i bezskutecznie wzywa go do użycia siły przeciw strajkującym.
  • 29 sierpnia. Apogeum fali strajków, staje praktycznie cała (zanotowano ok. 750 tyś. strajkujących) klasa robotnicza we wszystkich (zanotowano przeszło 700) fabrykach i zakładach pracy. Do strajków przyłączają się wreszcie też górnicy i robotnicy Śląska, a w Jastrzębiu Zdroju zawiązuje się śląski MKS z własnymi postulatami.
  • 30 sierpnia. Podpisanie kompromisowego porozumienia w Szczecinie. Władza przyjmuje 33 postulaty z 36 dyskutowanych.
  • 31 sierpnia. Podpisanie pełnego porozumienia w Gdańsku.
  • 1 września. Codzienna prasa publikuje protokoły porozumień szczecińskich i gdańskich oraz listy postulatów.
  • 3 września. Podpisanie porozumienia w Jastrzębiu Zdroju.
  • 6 września. Zmiana kierownictwa PZPR: ustępuje Edward Gierek, a jego miejsce zajmuje Stanisław Kania.
  • 17 września. W Gdańsku spotykają się wszystkie Komitety Założycielskie Wolnych Związków Zawodowych i postanawiają zorganizować jeden wspólny związek zawodowy oraz w tym powołują Krajową Komisję Porozumiewawczą z Lechem Wałęsa na czele. Powstać ma Niezależny Samorządny Związek Zawodowy ?Solidarność?. Jest to hasło do ogólnopolskiego poruszenia w celu opuszczenia struktur komunistycznego Centralnej Rady Związków Zawodowych (CRZZ).
  • 21 września. Po 40-tu latach pierwsze transmisja radiowa Mszy św. z Kościoła Św. Krzyża w Warszawie.
  • 22 września. W uczelniach powstają komitety założycielskie Niezależnego Zrzeszenia Studentów (NZS), które zaczynają działać obok i przeciw już tylko resztkowym kołom SZSP.
  • 24 września. W Wojewódzkim Sądzie w Warszawie Krajowa Komisja Porozumiewawcza składa wniosek o rejestrację krajowego NSZZ ?Solidarność? z siedzibą w Gdańsku. W tym momencie Komisja ta jest w posiadaniu 3,5 mln deklaracji przystąpienia do NSZZ ?Solidarność?.
  • 3 października. W całym kraju odbywa się jednogodzinny strajk ostrzegawczy przed opieszałością realizacji przez władzę postulatów strajkowych.
  • 9 października. Czesław Miłosz laureatem literackiej Nagrody Nobla.
  • 21 października. Spotkanie Stanisława Kani z Prymasem Stefanem Wyszyńskim w perspektywicznych sprawach kraju i niegasnących napięć społecznych.
  • 18 ? 19 października. Krajowy zjazd na Politechnice Warszawskiej przedstawicieli NZS.
  • 31 października. Spotkanie Stanisława Kani z Lechem Wałęsą w sprawie opieszałości Sądu Wojewódzkiego. Po tym spotkaniu Krajowa Komisja Porozumiewawcza ?Solidarność? proklamuje gotowość strajkową w tej sprawie na 12 listopada. Warszawski Sąd Wojewódzki gwałtownie przyspiesza i rejestruje NSZZ ?Solidarność? ze statutem, w którym sąd samowolnie i bezprawnie dopisuje ?przewodnią rolę PZPR? nad powstałym Związkiem.
  • 10 listopada. NSZZ ?Solidarność?, po odwołaniu się Krajowej Komisji Porozumiewawczej od decyzji Sądu Wojewódzkiego, rejestruje Sąd Najwyższy. Nowy związek w tym momencie liczy już ok. 10 mln członków.
  • 1 grudnia. Władze ZSRR spieszą z poufnymi ?bratnimi radami?, przekazując polskim generałom Tadeuszowi Hupałowskiemu i Franciszkowi Puchale, zaplanowany ?pomysł? inwazji na PRL pod pretekstem przygotowywanych ?właśnie? na 16 marca 1981 r. manewrów wojsk Układu Warszawskiego pod kryptonimem ?Sojuz?81?.
  • 2 grudnia. Plenum KC PZPR obarcza Edwarda Gierka odpowiedzialnością za powstały kryzys społeczno-polityczny oraz za upadek gospodarczy PRL i usuwa go ze swego składu.
  • 3 grudnia. Jimmy Carter, prezydent USA ostrzega Leonida Breżniewa przed ciągotami interwencji ZSRR w Polsce.
  • 14 grudnia. W Warszawie Zjazd przedstawicieli kół NSZZ ?Solidarności Wiejskiej?.
  • 16 grudnia. W Gdańsku uroczystości odsłonięcia ?Pomnika Poległych Stoczniowców?.
  • 31 grudnia. Rozwiązuje się komunistyczna Centralna Rada Związków Zawodowych.

 

1981

  • 7 stycznia. Lech Wałęsa, przewodniczący Komisji Krajowej NSZZ ?Solidarność z innymi członkami Komisji Krajowej zostaje przyjęty przez Jana Pawła II w Rzymie.
  • 21 stycznia. Strajk studentów Uniwersytetu Łódzkiego z żądaniem skrócenia szkolenia wojskowej dla studentów, wprowadzenia niezależności uczelni w sprawach naukowych i dydaktycznych oraz poszanowania autonomii uczelni, wydłużenia czasu studiów do 5 lat, zniesienia obowiązkowego lektoratu języka rosyjskiego, a także poprawy sytuacji bytowej studiujących. Studenci postawili też postulaty ograniczenia cenzury, zaprzestania represji politycznych oraz ukarania winnych brutalnego tłumienia protestów robotniczych w 1970 i 1976 r. W całym kraju odżywa akcja strajkowa z powodu uporczywego odmawiania przez władzę rejestracji NZS i NSZZ ?Solidarności Wiejskiej?.
  • 26 stycznia ? 6 lutego. Strajk generalny NSZZ ?Solidarności Wiejskiej? obszaru

Podbeskidzkiego.

  • 11 lutego. Premiera PRL Józefa Pińkowskiego zastępuje minister obrony gen. Wojciech Jaruzelski, który potem wzywając Polaków do ?90 dni spokoju? równocześnie ostrzega, że ?socjalizmu bronić będzie jak źrenicy oka?.
  • 17 lutego. Rejestracja NZS. Władze wyraziły ponadto zgodę na zmiany w zasadach i programach nauczania oraz na zmiany w ordynacjach wyboru władz i składu rad wyższych uczelni.
  • 19 lutego. Podpisanie porozumień rzeszowsko-ustrzyckich w sprawach rolnictwa i rolników, potwierdzające m.in. nienaruszalność własności chłopskiej. Kończy ono falę strajków wiejskich.
  • 8 marca. Zjazd założycielski w Poznaniu krajowego NSZZ ?Solidarność Rolników

Indywidualnych?.

  • 19 marca. Prowokacja władzy. Na sesji bydgoskiej Wojewódzkiej Rady Narodowej MO brutalnie pobiła, zaproszonych i legalnie przebywających na sali obrad działaczy NSZZ ?Solidarność?, za domaganie się udzielenia im głosu. W odpowiedzi Krajowa Komisja NSZZ ?Solidarność?, zażądawszy od władz pełnego wyjaśnienia incydentu, ogłasza w całym kraju pogotowie strajkowe i zapowiada na 27 marca strajk ostrzegawczy, a na 31 marca ? strajk powszechny. Moc strajku ostrzegawczego, mediacja Kościoła i toczące się w obszarze kraju manewry ?Sojuz?81? Układu Warszawskiego, doprowadziły 30 marca do porozumienia z władzami, które zajścia w Bydgoszczy uznały za ?sprzeczne z przyjętymi dotąd i przestrzeganymi zasadami rozwiązywania konfliktów społecznych?. Władze podjęły też szybko umorzone śledztwo w tej sprawie. Porozumienie to jednak przyniosło kontrowersje społeczne i w Komisji Krajowej NSZZ ?Solidarność?.
  • 24 marca. Prowadzone przy granicach z PRL w ZSRR i w NRD (z udziałem stacjonujących na terenach polskich wojsk sowieckich) manewry ?Sojuz?81? ulegają bezterminowemu przedłużeniu.
  • 27 marca. Gen. Wojciech Jaruzelski podpisuje poufny tekst partyjny pt. ?Myśl przewodnia wprowadzenia stanu wojennego?.
  • 1 kwietnia. Gen. Jaruzelski wprowadza reglamentację mięsa i wędlin.
  • 3 kwietnia. Wychodzi w nakładzie 500 tyś. egzemplarzy pierwszy numer tygodnika ?Solidarność? pod redakcją Tadeusza Mazowieckiego. Do czasu wprowadzenia stanu wojennego ukaże się jeszcze 36 numerów tego tygodnika. Już od jesieni 1980 r. rozwinął się na wielką skalę kolportaż prasy związkowej NSZZ ?Solidarność?.
  • 30 kwietnia. Gen. Jaruzelski wprowadza reglamentację masła, mąki, kaszy i ryżu.
  • 12 maja. Rejestracja NSZZ ?Solidarność RI?.
  • 13 maja. Polską wstrząsa dokonany w Rzymie zamach na Jana Pawła II.
  • 25 maja. W kilku akademickich miastach odbyły się marsze NSZ z żądaniami przyrzeczonego porozumieniami sierpniowym uwolnienia więźniów politycznych.
  • 27 maja. Na festiwalu filmowym w Cannes ?Złotą Palmą? wyróżniony zostaje ?Człowiek z żelaza?, inspirowany przez gdańskich stoczniowców film Andrzeja Wajdy o strajkach sierpniowych.
  • 31 maja. Pogrzeb zmarłego po długiej chorobie Prymasa Stefana Wyszyńskiego w Warszawie przemienia się w wielką manifestację jedności narodu polskiego.
  • 8 ? 9 czerwca. Na Plenum KC PZPR odbyła się pierwsza, ale nieudana próba usunięcia Stanisława Kani.
  • 15 czerwca. Rusza proces przywódców KPN Leszka Moczulskiego, Romualda Szeremietiewa i innych, oskarżonych o zamiar obalenia siłą władzy komunistycznej.
  • 28 czerwca. W Poznaniu odsłonięcie Pomnika Ofiar Czerwca?56.
  • 7 lipca. Jan Paweł II Prymasem Polski czyni bp. Józefa Glempa.
  • 31 lipca. Generał Jaruzelski wprowadza do rządu 4-ch generałów.
  • 1 sierpnia. Zrekonstruowany rząd obniża o 15 do 20% normy kartkowe na mięso i wprowadza reglamentację proszku do prania. Ostatecznie reglamentacją objęte zostały praktycznie wszystkie produkty pierwszej potrzeby, z obuwiem, alkoholami i papierosami włącznie. Półki sklepów opustoszały. Rozpoczęły się – w szeregu miastach począwszy od Warszawy – marsze ?głodowe?.
  • 13 sierpnia. W pierwszą rocznicę strajków sierpniowych w Gdańsku Episkopat apeluje o podjęcie rozmów ?Solidarności? z rządem.
  • 5 września. Początek I tury Krajowego Zjazdu NSZZ ?Solidarność? w gdańskiej Hali ?Oliwia?, który uchwalił w tej turze swych obrad ?Posłanie do ludzi pracy Europy Wschodniej?, zawierające niedwuznacznie apel pójścia polską drogą. Uchwała doprowadziła władzę do wściekłości i gwałtownych ataków na NSZZ ?Solidarność? za tę międzynarodową ?prowokację? i ?niedopuszczalny akt ingerencji w wewnętrzne sprawy bratnich państw?. KC PZPR następnie oskarżyło ?Solidarność? o zerwanie porozumień sierpniowych.
  • 7 września. Ostry konflikt wybucha w Hucie Katowice po uniemożliwieniu przez władze wydawania czasopisma ?Nowy Związkowiec?.
  • 15 września. Z powodu gasnącej gospodarki rząd wprowadza trzykrotne stawki za pracę górników w soboty.
  • 24 września. Apel 35 intelektualistów polskich o ?podmiotowe? traktowanie społeczeństwa przez obie strony sporu społecznego. Apel ten był wyrazem zaniepokojenia aktywnymi, narastającymi naciskami Moskwy na radykalne ?przecięcie złośliwej antyradzieckiej propagandy i wrogich wobec Związku Radzieckiego akcji?.
  • 26 września. W II turze Krajowego Zjazdu NSZZ ?Solidarność? związkowi nadany został sens społecznego Ruchu ?Solidarność?, deklarującego przywiązanie do m.in. tradycji narodowej i etyki chrześcijańskiej. Przewodniczącym ?Solidarności? wybrany został Lech Wałęsa. Podczas tej tury Zjazd został powiadomiony o samorozwiązaniu się KSS ?KOR?.
  • 18 października. Udany ?przewrót? wojskowy w PZPR. Gen. Wojciech Jaruzelski obejmuje także stanowisko I sekretarza KC PZPR.
  • 18 października. Rząd w kolejnym etapie ?militaryzowania? władzy wprowadza terenowe grupy operacyjne dla ?kontroli sprawności administracji?.
  • 26 października. Rozpoczyna się strajk studencki radomskiej Wyższej Szkole Inżynierskiej przeciwko płk. Hebdzie, rektorowi mianowanemu przez władze bez wyborów i poszanowania autonomii akademickiej. Po 12 listopada w całej Polsce wybuchają solidarnościowe strajki studenckie. Z powodu tragicznej sytuacji rynkowej, (co zaznaczył brak chleba w sklepach piekarniczych) rozwinęła się w październiku i listopadzie niekontrolowana lub prowokowana przez władze akcja strajkowa różnych środowisk.
  • 27 października. Prowokacja nieznanych sprawców przez wrzuceniem trucizny do wentylacyjnej sztolni kopalni ?Sosnowiec? wywołuje strajk okupacyjny górników.
  • 3 listopada. Tygodnik ?Solidarność? wygrywa pierwszy proces z łamiącą prawo cenzurą.
  • 4 listopada. W dramatycznej już sytuacji w PRL dochodzi do pierwszego spotkania Prymasa Józefa Glempa i Lecha Wałęsy z gen. Wojciechem Jaruzelskim.
  • 7 listopada. Potajemnie opuszcza PRL płk. Ryszard Kukliński, wywożąc do USA plany wojskowe Układu Warszawskiego (m.in. dotyczące inwazji na Europę).
  • 19 listopada. Do strajków studenckich dołączają strajki szkolne w Lublinie i 25 listopada strajk okupacyjny w warszawskiej Wyższej Szkole Oficerów Pożarnictwa, podległej Ministerstwu Spraw Wewnętrznych.
  • 20 listopada. Dramatyczny apel Lecha Wałęsy do związków zawodowych i robotników krajów zachodnich o pomoc żywnościową i charytatywną dla Polaków. Paczki żywnościowe popłyną wielką falą natychmiast po tym apelu, ale władze podobną akcję, w skali bez istotnego znaczenia, wywołają w celach propagandowych w krajach demokracji ludowej.
  • 22 listopada. Podwyżka cen benzyny i oleju napędowego o 50 do 80%. Jest to ruch bez praktycznego znaczenia przy większości już z braku paliwa nieczynnych stacjach benzynowych.
  • 1 grudnia. Podwyżka cen alkoholu o 40 do 80%.
  • 2 grudnia. W Warszawie pokazowa pacyfikacja strajkującej Wyższej Szkoły Oficerów. Pożarnictwa w Warszawie. Na oczach mieszkańców stolicy nastąpił gwałtowny desant helikopterowy uzbrojonego po zęby ZOMO na dach budynku szkoły i atak z otoczenia budynku WSOP na bezbronnych i niestawiających oporu elewów pożarnictwa. Strajkując domagali się objęcia szkoły ustawą o szkolnictwie wyższym. Po pacyfikacji wszyscy oni zostali przez Ministra Spraw Wewnętrznych relegowani ze studiów. Większość z nich ? na podstawie uchwały Rady Wydziału Mechanicznego Technologicznego Politechniki Warszawskiej ? podjęła kontynuację studiów na tym Wydziale.
  • 3 ? 4 grudnia. W Radomiu zebrane prezydium Komisji Krajowej ?Solidarności? zapowiada ogłoszenie 24-rogodzinnego ogólnopolskiego strajku w przypadku uchwalenia przez zebrany sejm specjalnych pełnomocnictw dla rządu. Zapowiedź tę władze wykorzystały do gwałtownej akcji propagandowej, przykrywającej jej prawdziwe i już realizowane zamierzenia przeciwko narodowi.
  • 5 grudnia. Biuro Polityczne KC PZPR ?upoważnia? gen. Wojciecha Jaruzelskiego do wprowadzenia w PRL stanu wojennego w wybranym przez niego czasie.
  • 12 grudnia. Rada Państwa nocą i bezprawnie (w trakcie sesji sejmowej) uchwala niejedno głośnie dekret o wprowadzeniu stanu wojennego z dniem następnym oraz dekrety związane. W tym samym dniu, przed dekretem Rady Państwa, gen. Jaruzelski wyprodukował szereg rozporządzeń potrzebnych do realizacji stanu wojennego i przeprowadził mobilizację wszystkich wojsk i służb stanu wojennego. Po PRL rozprowadził do obwieszczenia zawczasu wydrukowane plakaty z rozkazami stanu wojennego.
  • 13 grudnia, godz. 0.00. ?Wojskowa Rada Ocalenia Narodowego? (WRON) wprowadza stan wojenny. Milkną stacje radiowe i telewizyjne oraz głuchną telefony, SB i ZOMO wali w drzwi mieszkań wyznaczonych do internowania prawie 10 tyś. działaczy Ruchu i NSZZ ?Solidarność?. W pierwszej kolejności aresztowani są członkowie Krajowej Komisji NSZZ ?Solidarność? z Lechem Wałęsą. Równolegle z tym następuje też najście ZOMO na wszystkie lokale NSZZ ?Solidarność? i tzw. ?zabezpieczenie? zgromadzonych w nich dokumentów. Do wszystkich zakładów pracy, fabryk i kopalń wkraczają uzbrojeni komisarze wojskowi i przejmują zarząd. Zamknięte mają być też szkoły i wyższe uczelnie. Wprowadzone zostają godzina milicyjna, czyli zakaz poruszania się w miejscach publicznych nocą (od 22.00 do 6.00) oraz też zakaz ruchu ludności poza teren aktualnego przebywania.
  • 14 grudnia. Stocznia Gdańska podejmuje strajk, a na ulicach Gdańska pojawiają się manifestanci oraz ZOMO wspierane helikopterami i czołgami. Wojsko w czołgach otacza Stocznię. W Warszawie ZOMO wkracza m.in. na tereny uczelni.
  • 15 grudnia. Po szoku i chaosie wywołanym wprowadzeniem stanu wojennego oraz zawieszeniem działalności wszystkich organizacji kulturalnych, społecznych, związkowych i politycznych; po wiadomościach o tysiącach aresztowanych i internowanych działaczach ?Solidarności?; po pierwszych poniedziałkowych, w zarodku tłumionych przez ZOMO próbach zbiorowego oporu – pierwsza w tym dniu krwawa rozprawa z użyciem broni palnej (2 osoby zginęły, wielu górników odniosło rany) z próbującą zorganizować strajk załogą KWK ?Manifest Lipcowy? w Jastrzębiu.
  • 16 grudnia. Po rozpoczęciu strajku w KWK ?Wujek? w Katowicach ZOMO i uzbrojeni w broń palną funkcjonariusze Komendy Wojewódzkiej MO, wsparci czołgami atakują broniących się strajkujących. Od strzałów funkcjonariuszy KW MO ginie 9-ciu górników, a 21 odnosi rany. Przez zagraniczne polskojęzyczne radiostacje wiadomość o tej pacyfikacji dociera do wszystkich.
  • 17 grudnia. Po niedzielnym kazaniu z apelem o zachowanie spokoju abp. Józef Glemp, Prymas Polski powołuje Prymasowski Komitet Pomocy Osobom Pozbawionym Wolności i ich Rodzinom pod przewodnictwem bp. Władysława Miziołka. Siedzibą tego Komitetu był Kościół św. Marcina, w Warszawie przy ul. Piwnej. Poza duchownymi do Komitetu spontanicznie weszli prawnicy, lekarze, uczeni i artyści.
  • 17 grudnia. Upada strajk w Stoczni, a ZOMO rozprawia się (1 osoba zabita, 2 z ranami postrzałowymi) z manifestacjami w Gdańsku. Podobnie ZOMO rozbija manifestację w Krakowie.
  • 18 grudnia. Papież Jan Paweł II ?o zaprzestanie działań, które przynoszą ze sobą rozlew polskiej krwi? apeluje do gen. Wojciecha Jaruzelskiego. Papież pierwszy zapala w swym watykańskim oknie świecę, która stała się natychmiast polskim oknach znakiem solidarności i oporu (następnym był elektrotechniczny opornik w klapie marynarki).
  • 20 grudnia. Upada strajk w Porcie Gdyńskim.
  • 23 grudnia. Pacyfikacja przez ZOMO strajkującej Huty Katowice.
  • 23 grudnia. Ronald Reagan, prezydent USA, w przemówieniu do narodu, zapowiada wprowadzenie sankcji gospodarczych i restrykcji w odwecie za wprowadzenie stanu wojennego i łamanie praw człowieka w PRL.
  • 28 grudnia. Pokojowe zakończenie podziemnego strajku ponad tysiąca górników KWK ?Piast? w Bieruniu. Był to najdłuższy strajk przeciw wprowadzeniu stanu wojennego.

 

Wkrótce część II – Stan wojenny w Brwinowie

autor: Jan Witkowski

 
© 2013 www.brwinow24.pl Portal informacyjny gminy Brwinów · Subskrybuj:InformacjeKomentarze · Designed by Theme Junkie · Powered by WordPress